॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सहन करना, क्षमा करना
संस्कृत: सहने
अंग्रेज़ी: to endure, to suffer, to tolerate, to forgive
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | क्षम्यति | क्षम्यतः | क्षम्यन्ति |
| मध्यम | क्षम्यसि | क्षम्यथः | क्षम्यथ |
| उत्तम | क्षम्यामि | क्षम्यावः | क्षम्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: क्षम्यति · लिट्: चक्षाम · लुट्: क्षन्ता · लृट्: क्षंस्यति · लोट्: क्षम्यतात् · लङ्: अक्षम्यत् · विधिलिङ्: क्षम्येत् · आशीर्लिङ्: क्षम्यात् · लुङ्: अक्षमत् · लृङ्: अक्षंस्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: क्षमण · ण्वुल्: क्षमकः · तृच्: क्षन्ता · यत्: क्षम्यः · तव्य: क्षन्तव्यः · अनीयर्: क्षमणीयः · क्त: क्षान्तः · क्तवतु: क्षान्तवान् · शतृ: क्षम्यन् · स्य-शतृ: क्षंस्यन् · क्त्वा: क्षान्त्वा · ल्यप्: प्रक्षम्य · तुमुन्: क्षन्तुम् · णमुल्: क्षमम् · घञ्: क्षमः · क्तिन्: क्षान्ति · क्वसु: चक्षण्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| क्षम्यति | क्षम् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: क्षम्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: क्षम्य + तल् (भाववाचक) | क्षम्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: क्षम् + शतृ |
क्षम्यति ➤ सहन करना, क्षमा करना
संस्कृत: सहने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड