🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 05:13:56 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

क्षम् (क्षमूँष्)

दिवादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 04.0128
धात्वर्थ: सहने — सहन करना, क्षमा करना (to endure, to suffer, to tolerate, to forgive)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षम्यतिक्षम्यतःक्षम्यन्ति
मध्यमक्षम्यसिक्षम्यथःक्षम्यथ
उत्तमक्षम्यामिक्षम्यावःक्षम्यामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षम्यतात् / क्षम्यताद् / क्षम्यतुक्षम्यताम्क्षम्यन्तु
मध्यमक्षम्य / क्षम्यतात् / क्षम्यताद्क्षम्यतम्क्षम्यत
उत्तमक्षम्याणिक्षम्यावक्षम्याम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षम्यत् / अक्षम्यद्अक्षम्यताम्अक्षम्यन्
मध्यमअक्षम्यःअक्षम्यतम्अक्षम्यत
उत्तमअक्षम्यम्अक्षम्यावअक्षम्याम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षम्येत् / क्षम्येद्क्षम्येताम्क्षम्येयुः
मध्यमक्षम्येःक्षम्येतम्क्षम्येत
उत्तमक्षम्येयम्क्षम्येवक्षम्येम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षंस्यति / क्षमिष्यतिक्षंस्यतः / क्षमिष्यतःक्षंस्यन्ति / क्षमिष्यन्ति
मध्यमक्षंस्यसि / क्षमिष्यसिक्षंस्यथः / क्षमिष्यथःक्षंस्यथ / क्षमिष्यथ
उत्तमक्षंस्यामि / क्षमिष्यामिक्षंस्यावः / क्षमिष्यावःक्षंस्यामः / क्षमिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षन्ता / क्षमिताक्षन्तारौ / क्षमितारौक्षन्तारः / क्षमितारः
मध्यमक्षन्तासि / क्षमितासिक्षन्तास्थः / क्षमितास्थःक्षन्तास्थ / क्षमितास्थ
उत्तमक्षन्तास्मि / क्षमितास्मिक्षन्तास्वः / क्षमितास्वःक्षन्तास्मः / क्षमितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचक्षामचक्षमतुःचक्षमुः
मध्यमचक्षन्थ / चक्षमिथचक्षमथुःचक्षम
उत्तमचक्षम / चक्षामचक्षण्व / चक्षमिवचक्षण्म / चक्षमिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षमत् / अक्षमद्अक्षमताम्अक्षमन्
मध्यमअक्षमःअक्षमतम्अक्षमत
उत्तमअक्षमम्अक्षमावअक्षमाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षम्यात् / क्षम्याद्क्षम्यास्ताम्क्षम्यासुः
मध्यमक्षम्याःक्षम्यास्तम्क्षम्यास्त
उत्तमक्षम्यासम्क्षम्यास्वक्षम्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअक्षंस्यत् / अक्षंस्यद् / अक्षमिष्यत् / अक्षमिष्यद्अक्षंस्यताम् / अक्षमिष्यताम्अक्षंस्यन् / अक्षमिष्यन्
मध्यमअक्षंस्यः / अक्षमिष्यःअक्षंस्यतम् / अक्षमिष्यतम्अक्षंस्यत / अक्षमिष्यत
उत्तमअक्षंस्यम् / अक्षमिष्यम्अक्षंस्याव / अक्षमिष्यावअक्षंस्याम / अक्षमिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें