🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:24:19 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

क्षुणत्ति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

क्षुणत्ति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

क्षुणत्ति

अर्थ: कूटना, पीसना, चूर्ण बनाना

संस्कृत: सम्पेषणे

अंग्रेज़ी: to crush, to grind, to powder

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. क्षुद् धातु (रुधादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — क्षुद् (रुधादिगण) · अर्थ: कूटना, पीसना, चूर्ण बनाना (सम्पेषणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमक्षुणत्तिक्षुन्तः / क्षुन्त्तःक्षुन्दन्ति
मध्यमक्षुणत्सिक्षुन्त्थः / क्षुन्थःक्षुन्त्थ / क्षुन्थ
उत्तमक्षुणद्मिक्षुन्द्वःक्षुन्द्मः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: क्षुणत्ति · लट् (आत्मने.): क्षुन्ते · लिट्: चुक्षोद · लिट् (आत्मने.): चुक्षुदे · लुट्: क्षोत्ता · लुट् (आत्मने.): क्षोत्ता · लृट्: क्षोत्स्यति · लृट् (आत्मने.): क्षोत्स्यते · लोट्: क्षुणत्तु · लोट् (आत्मने.): क्षुन्ताम् · लङ्: अक्षुणत् · लङ् (आत्मने.): अक्षुन्त · विधिलिङ्: क्षुन्द्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): क्षुन्दीत · आशीर्लिङ्: क्षुद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): क्षुत्सीष्ट · लुङ्: अक्षुदत् · लुङ् (आत्मने.): अक्षुत्त · लृङ्: अक्षोत्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अक्षोत्स्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: क्षोदन · ण्वुल्: क्षोदकः · तृच्: क्षोत्ता · ण्यत्: क्षोद्यः · तव्य: क्षोत्तव्यः · अनीयर्: क्षोदनीयः · क्त: क्षुण्णः · क्तवतु: क्षुण्णवान् · शतृ: क्षुन्दन् · स्य-शतृ: क्षोत्स्यन् · शानच्: क्षुन्दानः · क्त्वा: क्षुत्त्वा · ल्यप्: प्रक्षुद्य · तुमुन्: क्षोत्तुम् · णमुल्: क्षोदम् · घञ्: क्षोदः · क्तिन्: क्षुत्ति · क्वसु: चुक्षुद्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
क्षुणत्तिक्षुद् धातु (रुधादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

क्षुणत्ति ➤ कूटना, पीसना, चूर्ण बनाना
संस्कृत: सम्पेषणे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें