🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:06:04 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

खटपद

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

खट-+पद

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

पद

अर्थ: पैर

संस्कृत: वस्तु, चरणः, चिह्नम्, स्थानम्, त्राणनम्, व्यवसितिः · पर्याय: अर्थ, सत्त्व

व्युत्पत्ति: पद् + अच् (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. पद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  2. पद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — पद (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापदम्पदेपदानि
द्वितीयापदम्पदेपदानि
तृतीयापदेनपदाभ्याम्पदैः
चतुर्थीपदायपदाभ्याम्पदेभ्यः
पञ्चमीपदात् / पदाद्पदाभ्याम्पदेभ्यः
षष्ठीपदस्यपदयोःपदानाम्
सप्तमीपदेपदयोःपदेषु
सम्बोधनहे पदहे पदेहे पदानि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — पद
पद
pada
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पद संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. व्यवसाय । काम ।
२. त्राण । रक्षा ।
३. योग्यता के अनुसार नियत स्थान । दर्जा ।
४. चिह्न । निशान ।
५. पैर । पाँव । चरण । उ॰—सो पद गहो जाहि से सदगति पार ब्रह्म से न्यारा ।—कबीर श॰, भा॰ ३, पृ॰ ३ । यौ॰—पदकंज । पदपंकज । पदपद्म = दे॰ पदकमल ।
६. वस्तु । चीज ।
७. शब्द ।
८. प्रदेश ।
९. पैर का निशान ।
१०. श्लोक वा किसी छंद का चतुर्थांश । श्लोकपाद ।
११. उपाधि ।
१२. मोक्ष । निर्वाण ।
१३. ईश्वरभक्ति संबंधी गीत । भजन ।
१४. पुराणानुसार दान के लिये जूते, छाते, कपड़े, अँगूठी, कमंडलु, आसन, बरतन, और भोजन का समूह । जैसे,—पाँच ब्राह्मणों को पददान मिला है ।
१५. डग । कदम । पग । (को॰) ।
१६. वैदिक मंत्रों के पाठ करने का एक ढंग । मंत्रों के शब्दों को अलग अलग कहना । जैसे, पद पाठ ।
१७. बिसात का कोठा या खाना ।
१८. किरण (को॰) ।
१९. लंबाई की एक माप (को॰) ।
२०. राह । मार्ग ।
२१. वर्गमूल (गणित) ।
२२. बहाना । हीला (को॰) ।
२३. फल (को॰) ।
२४. सिक्का (को॰) ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पद n. (rarely m.) a step, pace, stride
a footstep, trace, vestige, mark, the foot itself, RV. &c. &c. (पदेन, on foot; पदे पदे, at every step, everywhere, on every occasion; त्रीणि पदानि विष्णोः, the three steps or footprints of Viṣṇu [i.e. the earth, the air, and the sky; cf. RV. i, 154, 5; Vikr. i, 19], also N. of a constellation or according to some ‘the space between the eyebrows’; sg. विष्णोः पदम् N. of a locality; पदं-√ दा, पदात् पदं-√ गम् or √ चल्, to make a step, move on; पदं-√ कृ, with loc. to set foot in or on, to enter; with मूर्ध्नि, to set the foot upon the head of [gen.] i.e. overcome; with चित्ते or हृदये, to take possession of any one's heart or mind; with loc. or प्रति, to have dealings with; पदं नि-√ धा with loc., to set foot in = to make impression upon; with पदव्याम्, to set the foot on a person's [gen. or ibc.] track, to emulate or equal; पदम् नि-√ बन्ध् with loc., to enter or engage in)
a sign, token, characteristic, MBh.; Kathās.; Pur.
a footing, standpoint
position, rank, station, site, abode, home, RV. &c. &c. (पदम् आ-√ तन्, to spread or extend one's position; पदात् पदम् भ्रामयित्वा, having caused to wander from place to place)
a business affair, matter, object or cause of (gen. or comp.), Kāv.; Pañc. &c.
a pretext, L.
a part, portion, division (cf. द्वि-, त्रि-)
a square on a chess-board, R.
a plot of ground, Inscr.
the foot as a measure of length (= 12 or 15 fingers' breadth, or 1/2 or 1/3 or 3/7 of a Prakrama), KātyŚr.
a ray of light (m., L.)
a portion of a verse, quarter or line of a stanza, RV. &c. &c.
a word or an inflected word or the stem of a noun in the middle cases and before some Taddhitas, Pāṇ. i, 4, 14 &c.
= पद-पाठ, Prāt.
common N. of the P. and Ā. Cat.
any one in a set of numbers the sum of which is required
a period in an arithmetical progression, Col.
a square root, Sūryas.
a quadrant, ib.
protection, L.
पद [cf. Gk. πέδον; Lat. peda; op-pidum for op-pedum.]
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (583,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पदं [पद्-अच्] 1 A foot (said to be m. also in this sense); पदेन on foot; शिखरिषु पदं न्यस्य Me. 13; अपथे पदमर्पयंति हि R. 9. 74 ‘set foot on (follow) a wrong road’; 3. 50; 12. 52; पदं हि सर्वत्र गुणौर्निधीयते 3. 62 ‘good qualities set foot everywhere’; i. e. command notice or make themselves felt; जनपेद न गदः पदमादधौ 9. 4 ‘no disease stepped into the country’; यदवधि न पदं दधाति चित्ते Bv. 2. 14; पदं कृ (a) to set foot in, on or over (lit.); शांते करिष्यसि पदं पुनराश्रमेऽस्मिन् Ś. 4. 19; (b) to enter upon or into, take possession of, occupy (fig.); कृतं वपुषि नवयौवनेन पदं K. 137; कृतं हि मे कुतूहलेन प्रश्नाशया हृदि पदं 133; so Ku. 5. 21, Pt. 1. 240; कृत्वा पद नो गले Mu. 3. 26 ‘in defiance of us,’ (lit. planting his foot on our neck); मूर्ध्नि पदं कृ ‘to mount on the head of’, ‘to humble’; Pt. 1. 327; आकृतिविशेषेष्वादरः पदं करोति M. 1 ‘good forms attract attention (command respect)’, जने सखी पदं कारिता Ś. 4 ‘made to [] have dealings with (to confide in); धर्मेण शर्वे पार्वतीं प्रति पदं कारिते Ku. 6. 14. --2 A step, pace, stride; तन्वी स्थिता कतिचिदेव पदानि गत्वा Ś. 2. 12; पदे पदे ‘at every step’; अक्षमालामदत्वा पदात्पदमपि न गतव्यं or चलितव्यं ‘do not move even a step’ &c.; पितुः पदं मध्यममुत्पतंती V. 1. 19 ‘the middle pace or stride of Viṣṇu’; i. e. the sky (for mythologically speaking, the earth, sky, and lower world are considered as the three paces of Viṣṇu in his fifth or dwarf incarnation); so अथात्मनः शब्दगुणं गुणज्ञः पदं विमानेन विगाहमानः R. 13. 1. --3 A foot-step, foot-print, footmark; पदपंक्तिः Ś. 3. 8; or पदावली foot-prints; पदमनुविधेयं च महतां Bh. 2. 28. ‘the foot-steps of the great must be followed’; पदैर्गृह्यते चौरः Y. 2. 286. --4 A trace, mark, impression, vestige; रतिवलयपदांके चापमासज्य कंठे Ku. 2. 64; Me. 35, 96; M. 3. --5 A place, position, station; अधोधः पदं Bh. 2. 10; आत्मा परिश्रमस्य पदमुपनीतः Ś. 1 ‘brought to the point of or exposed to trouble’, तदलब्धपदं हृदि शोकघने R. 8. 91 ‘found no place in (left no impression on) the heart’; अपदे शंकितोस्मि M. 1, ‘my doubts were out of place’, i. e. groundless; कृशकुटुंबेषु लोभः पदमधत्त Dk. 162; Ku. 6. 72, 3. 4; R. 2. 50; 9. 82; कृतपदं स्तनयुगलं U. 6. 35 ‘brought into relief or bursting forth’. --6 Dignity, rank, office, station or position; भगवत्या प्राश्निकपदमध्यासितव्यं M. 1; यांत्येवं गृहिणीपदं युवतयः Ś. 4. 17 ‘attain to the rank or position’ &c.; स्थिता गृहिणीपदे 4. 18; so सचिव˚, राज˚ &c. --7 Cause, subject, occasion, thing, matter, business, affair; व्यवहारपदं हि तत् Y. 2. 5 ‘occasion or matter of dispute, title of law, judicial proceeding’; Ms. 8. 7; सतां हि संदेहपदेषु वस्तुषु Ś. 1. 22; वांछितफलप्राप्तेः पदं Ratn. 1. 6. --8 Abode, object, receptacle: पदं दृशः स्याः कथमीश मादृशां Śi. 1. 37, 15. 22; अगरीयान्न पदं नृपश्रियः Ki. 2. 14; अविवेकः परमापदां पदं 2. 30; के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारंभयत्नाः Me. 54; H. 4. 69. --9 A quarter or line of a stanza, verse; विराचेतपदं (गेयं) Me. 86; 103; M. 5. 2; Ś. 3. 15. --10 A complete or inflected word; सुप्तिंङंतं पदं [] P. I. 4. 14; वर्णाः पदं प्रयोगार्हानन्वितैकार्थबोधकाः S. D. 9; R. 8. 77; Ku. 4. 9. --11 A name for the base of nouns before all consonantal case-terminations except nom. singular. --12 Detachment of the Vedic words from one another, separation of a Vedic text into its several constituent words. --13 A pretext; Śi. 7. 14. --14 A square root. --15 A part, portion or division (as of a sentence); as त्रिपदा गायत्री. --16 A measure of length. --17 Protection, preservation. --18 A square or house on a chessboard; अष्टापदपदालेख्यैः Rām. --19 A quadrant. --20 The last of a series. --21 A plot of ground. --22 (In Arith). Any one in a set of numbers the sum of which is required. --दः A ray of light. --Comp. --अंकः, --चिह्नं a foot-print. --अंगुष्ठः the great toe thumb (of the foot). --अध्ययनं study of the Vedas according to the पदपाठ q. v. --अनुग a. {1} following closely, being at the heels of (gen.). {2} suitable, agreeable to. --(गः) a follower, companion. --अनुरागः {1} a servant. {2} an army. --अनुशासनं the science of words, grammar. --अनुषंगः anything added to a pada. --अंतः {1} the end of a line of a stanza. {2} the end of a word. --अंतरं another step, the interval of one step; पदांतरे स्थित्वा Ś. 1; अ˚ closely, without a pause. --अंत्य a. final. --अब्जं, --अंभोजं, --अरविंदं, --कमलं, --पंकजं, --पद्मं a lotuslike foot. --अर्थः {1} the meaning of a word. {2} a thing or object. {3} a head or topic (of which the Naiyāyikas enumerate 16 sub-heads). {4} anything which can be named ( अभिधेय), a category or predicament; the number of such categories, according to the Vaiśeṣikas, is seven; according to the Sāṃkhyas, twentyfive (or twenty-seven according to the followers of Patañjali), and two according to the Vedāntins. {5} the sense of another word which is not expressed but has to be supplied. --आघातः ‘a stroke with the foot’, a kick. --आजिः a footsoldier. --आदिः {1} the beginning of the line of a stanza. {2} the beginning or first letter of a word. विद् m. a bad student (knowing only the beginnings of stanzas.) --आयता a shoe. --आवली [] a series of words, a continued arrangement of words or lines; ( काव्यस्य) शरीरं तावदिष्टार्थव्यवच्छिन्ना पदावली Kāv. 1. 10; मधुरकोमलकांतपदावलीं शृणु तदा जयदेवसरस्वतीं Gīt. 1. --आसनं a foot-stool. --आहत a. kicked. --कारः, --कृत् m. the author of the Padapāṭha. --क्रमः walking, a pace. --गः a footsoldier. --गतिः f. gait, manner of going. --छेदः, --विच्छेदः, --विग्रहः separation of words, resolution of a sentence into its constituent parts. --च्युत a. dismissed from office, deposed. --न्यासः {1} stepping, tread, step. {2} a foot-mark. {3} position of
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पद स्थैर्ये भ्वा० पर० सक० सेट् । पदति अपादीत् अपदीत् अपादीत् । पपाद पेदतुः ।
पद गतौ दि० आ० सक० अनिट् । पद्यते अपादि पेदे पन्नः आ + विपत्तौ आपत्तौ च णिच् आपादन व्यापकाभावेन व्याप्याभावकल्पने प्राप्तौ च । उद् + उत्पत्तौ उद्भवे जनने अक० । प्रति + उद् झटित्युद्भवे अक० । वि + उद्--शब्दस्यावयवार्थबोधने व्युत्पत्तिः । उप + युक्तियोगे उपपद्यते उपपत्तिः । अभि + उपसान्त्वने । कुमा० ४ श्लोकः निस् + निष्पत्तौ अवस्थान्तरप्राप्तौ अक० । प्र + प्राप्तौ सक० । प्रपन्नः प्रति + खीकारे अङ्गीकारे सक० प्रतिपत्तिः प्रतिपन्नः । वि + प्रति + संशये सक० विप्रतिपन्नः । वि + मरने नाशे अक० । विपद्यते विपन्नः विपद् । सम् + सम्यग् वृद्धौ अक० सम्पद्यते सम्पद् ।
पद गतौ अद० चु० आत्म० सक० सेट् । पदयते अपपदत ।
पद पु० पद्यते गच्छत्यनेन करणे क्विप् । पादे “पदादयः पृथक् शब्दा इत्येके “पदङ्घ्रिश्चरणोऽस्त्रियाम्” अमरः ।
पद न० पद--अच् । १ व्यवसाये २ त्राणे ३ स्थाने ४ चिह्ने ५ पादे ६ वस्तुनि च अमरः । ७ विभक्त्यन्तशब्दभेदे “सुप्तिङन्तं पदम्” पा० । ८ वाक्यैकदेशे च “वर्णाः पदं प्रयोगार्हानन्वितैकार्थबोधकाः” सा० द० । ९ श्लोस- चरणे १० किरणे पु० मेदि० ११ अर्थबोधकशक्तिविशिष्टे नैयायिकाः “वृत्तिमत्त्वं पदत्वमिति” तल्लक्षणात् ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4224,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पद, स्थ्यैर्य्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वां-परं-अकं- सेट् ।) पदति । इति दुर्गादासः ॥
पद, त् क ङ गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (अदन्त- चुरां-आत्मं-सकं-सेट् ।) क ङ, पदयते । इति दुर्गादासः ॥
पद, य ङ औ गत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (दिवां-आत्मं-सकं-अनिट् ।) य ङ, पद्यते । औ, पत्ता । इति दुर्गादासः ॥
पदं, क्ली, (पद + ‘नन्दिग्रहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः ।’ ३ । १ । १३४ । इति अच् ।) व्यवसायः । त्राणम् । स्थानम् । (यथा, मनुः । १२ । १२५ । “एवं यः सर्व्वभूतेषु पश्यत्यात्मानमात्मना । स सर्व्वसमतामेत्य ब्रह्माभ्येति परं पदम् ॥”) चिह्नम् । पादः । वस्तु । इत्यमरः । ३ । ३ । ९३ ॥ शब्दः । वाक्यम् । प्रदेशः । पादचिह्नम् । श्लोक- पादः । (यथा, हेः रामायणे । १ । २ । १८ । “पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः । शोकार्त्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥”) किरणे पुं । इति मेदिनी ॥ पदलक्षणं यथा, -- “वर्णाः पदं प्रयोगार्हानन्वितैकार्थबोधकाः ।” इति साहित्यदर्पणे । २ । ४ ॥ श्रीकृष्णपदचिह्नं यथा, -- “सौवर्णीं राजतीं वापि पाषाणनिर्म्मितामपि । पादयोश्चाङ्कितां कृत्वा पूजाञ्चैव समाचरेत् ॥ दक्षिणस्य पदाङ्गुष्ठमूले चक्रं विभर्त्त्यजः । तत्र नम्रजनस्योग्रसंसारच्छेदनाय सः ॥ मध्यमाङ्गुलिमूले तु धत्ते कमलमच्युतः । धातुश्चित्तद्विरेफाणां लोभमायाति शोभनम् ॥ पद्मस्याधो ध्वजं धत्ते सर्व्वानर्थजयध्वजम् । कनिष्ठामूलतो वज्रं भक्तपापाद्रिभेदनम् ॥ पार्ष्णिमध्येऽङ्कुशं भक्तचित्तेभवशकारणम् । भोगसम्पन्मयं धत्ते यवमङ्गुष्ठपर्व्वणि । तथा वामाङ्गुष्ठमूले पाञ्चजन्यस्य लक्षणम् । सर्व्वविद्याप्रकाशाय धत्ते च भगवानजः ॥” इति पाद्मे पातालखण्डे १२ अध्यायः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-039-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पद" आता है (23)
प्रातिशाख्य संर्व पुं॰ वह ग्रंथ जिसमें वेदों की किसी शाखा के स्वर, पद, संहिता, संय…जाह पदपद् पद । पैरलात पैर । पाँव । पदओहदा पद । स्थानबाहर स्थान, पद, अवस्था या संबध आदि के विचार से किसी निश्चित अथवा कल्पित सीम…मंसब पद । स्थान । पदवीमनसब पद । स्थानपंटलि पु † संज्ञा पुं॰ आवरण । पदमरतबा पद । पदवी । ओहदा । क्रि॰ प्र॰—पाना ।—बढ़ना ।—बढ़ाना ।—मिलानामिसरा कविता, विशेषतः उर्दू या फारसी आदि की कविता का एक चरण । पद । मुहा॰—मिसर…रुतबा दरजा । मर्तवा । ओहदा । पदपोजीशन पद । ओहदा । स्थानमरातिब दरजा । पदमर्तबा पद । पदवी । जैसे,— आज कल वे अच्छे मर्तबे पर हैं । (शब्द॰) । क्रि॰ प्र॰…आस्पद स्थानस्थानक जगह । ठाँव । स्थानओधा † संज्ञा पुं॰तबका खंड । विभागपोस्ट जगह । स्थानबरतरफ किनारे । अलग । एक ओरसाष्टि पाँच प्रकार की मुक्तियों में से एक प्रकार की मुक्तिहुद्दा एक प्रकार की मछली

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
खट-पदसमास: खट + पद तत्पुरुष (सम्भावित)
अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: पद (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: पद + अच्)
अन्य सम्भावना: पद (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

खटपद 📚खट 📚पद ➤ खट (इच्छा करना) + पद (पैर)
संस्कृत: वस्तु, चरणः, चिह्नम्, स्थानम्, त्राणनम्, व्यवसितिः · पर्याय: अर्थ, सत्त्व

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
खट 📚कफ । बलगम🟠🔵🟣🟢🟤
पद 📚व्यवसाय । काम🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

  • खटपद = खट + पद तत्पुरुष (सम्भावित)

ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।

❖ कृदन्तः

  • पद: पद + अच् — कर्तृवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें