॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: टुकड़े करना, खण्डित करना, काटना, विभाग करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: भेदने
अंग्रेज़ी: to break in pieces,to break,to cut,to tear to pieces
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | खण्डत् / खण्डद् | खण्डती | खण्डन्ति |
| द्वितीया | खण्डत् / खण्डद् | खण्डती | खण्डन्ति |
| तृतीया | खण्डता | खण्डद्भ्याम् | खण्डद्भिः |
| चतुर्थी | खण्डते | खण्डद्भ्याम् | खण्डद्भ्यः |
| पञ्चमी | खण्डतः | खण्डद्भ्याम् | खण्डद्भ्यः |
| षष्ठी | खण्डतः | खण्डतोः | खण्डताम् |
| सप्तमी | खण्डति | खण्डतोः | खण्डत्सु |
| सम्बोधन | हे खण्डत् / हे खण्डद् | हे खण्डती | हे खण्डन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | खण्डति / खण्डयति | खण्डतः / खण्डयतः | खण्डन्ति / खण्डयन्ति |
| मध्यम | खण्डयसि / खण्डसि | खण्डथः / खण्डयथः | खण्डथ / खण्डयथ |
| उत्तम | खण्डयामि / खण्डामि | खण्डयावः / खण्डावः | खण्डयामः / खण्डामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खण्डति · लट् (आत्मने.): खण्डयते · लिट्: खण्डयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): खण्डयाञ्चक्रे · लुट्: खण्डयिता · लुट् (आत्मने.): खण्डयिता · लृट्: खण्डयिष्यति · लृट् (आत्मने.): खण्डयिष्यते · लोट्: खण्डतात् · लोट् (आत्मने.): खण्डयताम् · लङ्: अखण्डत् · लङ् (आत्मने.): अखण्डयत · विधिलिङ्: खण्डयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): खण्डयेत · आशीर्लिङ्: खण्ड्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): खण्डयिषीष्ट · लुङ्: अखण्डीत् · लुङ् (आत्मने.): अचखण्डत · लृङ्: अखण्डयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अखण्डयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खण्डन · ण्वुल्: खण्डकः · तृच्: खण्डिता · यत्: खण्ड्यः · ण्यत्: खण्ड्यः · तव्य: खण्डितव्यः · अनीयर्: खण्डनीयः · क्त: खण्डितः · क्तवतु: खण्डितवान् · शतृ: खण्डन् · स्य-शतृ: खण्डिष्यन् · शानच्: खण्डयमानः · क्त्वा: खण्डित्वा · ल्यप्: प्रखण्ड्य · तुमुन्: खण्डितुम् · णमुल्: खण्डम् · घञ्: खण्डः · क्तिन्: खण्टि · क्वसु: चखण्ड्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| खण्डता | खण्डत् (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: खण्ड् + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: खण्डत् (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: खण्ड् + शतृ | खण्डता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
खण्डता 📚 ➤ टुकड़े करना, खण्डित करना, काटना, विभाग करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: भेदने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खण्डत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड