२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
खण्ड् (खडिँ)
चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0066
धात्वर्थ: भेदने — टुकड़े करना, खण्डित करना, काटना, विभाग करना (to break in pieces,to break,to cut,to tear to pieces)
कर्तरि — परस्मैपद कर्तरि — आत्मनेपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डति / खण्डयति खण्डतः / खण्डयतः खण्डन्ति / खण्डयन्ति मध्यम खण्डयसि / खण्डसि खण्डथः / खण्डयथः खण्डथ / खण्डयथ उत्तम खण्डयामि / खण्डामि खण्डयावः / खण्डावः खण्डयामः / खण्डामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डतात् / खण्डताद् / खण्डतु / खण्डयतात् / खण्डयताद् / खण्डयतु खण्डताम् / खण्डयताम् खण्डन्तु / खण्डयन्तु मध्यम खण्ड / खण्डतात् / खण्डताद् / खण्डय / खण्डयतात् / खण्डयताद् खण्डतम् / खण्डयतम् खण्डत / खण्डयत उत्तम खण्डयानि / खण्डानि खण्डयाव / खण्डाव खण्डयाम / खण्डाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्डत् / अखण्डद् / अखण्डयत् / अखण्डयद् अखण्डताम् / अखण्डयताम् अखण्डन् / अखण्डयन् मध्यम अखण्डः / अखण्डयः अखण्डतम् / अखण्डयतम् अखण्डत / अखण्डयत उत्तम अखण्डम् / अखण्डयम् अखण्डयाव / अखण्डाव अखण्डयाम / अखण्डाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयेत् / खण्डयेद् / खण्डेत् / खण्डेद् खण्डयेताम् / खण्डेताम् खण्डयेयुः / खण्डेयुः मध्यम खण्डयेः / खण्डेः खण्डयेतम् / खण्डेतम् खण्डयेत / खण्डेत उत्तम खण्डयेयम् / खण्डेयम् खण्डयेव / खण्डेव खण्डयेम / खण्डेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिष्यति / खण्डिष्यति खण्डयिष्यतः / खण्डिष्यतः खण्डयिष्यन्ति / खण्डिष्यन्ति मध्यम खण्डयिष्यसि / खण्डिष्यसि खण्डयिष्यथः / खण्डिष्यथः खण्डयिष्यथ / खण्डिष्यथ उत्तम खण्डयिष्यामि / खण्डिष्यामि खण्डयिष्यावः / खण्डिष्यावः खण्डयिष्यामः / खण्डिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिता / खण्डिता खण्डयितारौ / खण्डितारौ खण्डयितारः / खण्डितारः मध्यम खण्डयितासि / खण्डितासि खण्डयितास्थः / खण्डितास्थः खण्डयितास्थ / खण्डितास्थ उत्तम खण्डयितास्मि / खण्डितास्मि खण्डयितास्वः / खण्डितास्वः खण्डयितास्मः / खण्डितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयाञ्चकार / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव / चखण्ड खण्डयाञ्चक्रतुः / खण्डयामासतुः / खण्डयाम्बभूवतुः / चखण्डतुः खण्डयाञ्चक्रुः / खण्डयामासुः / खण्डयाम्बभूवुः / चखण्डुः मध्यम खण्डयाञ्चकर्थ / खण्डयामासिथ / खण्डयाम्बभूविथ / चखण्डिथ खण्डयाञ्चक्रथुः / खण्डयामासथुः / खण्डयाम्बभूवथुः / चखण्डथुः खण्डयाञ्चक्र / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव / चखण्ड उत्तम खण्डयाञ्चकर / खण्डयाञ्चकार / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव / चखण्ड खण्डयाञ्चकृव / खण्डयामासिव / खण्डयाम्बभूविव / चखण्डिव खण्डयाञ्चकृम / खण्डयामासिम / खण्डयाम्बभूविम / चखण्डिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्डीत् / अखण्डीद् / अचखण्डत् / अचखण्डद् अखण्डिष्टाम् / अचखण्डताम् अखण्डिषुः / अचखण्डन् मध्यम अखण्डीः / अचखण्डः अखण्डिष्टम् / अचखण्डतम् अखण्डिष्ट / अचखण्डत उत्तम अखण्डिषम् / अचखण्डम् अखण्डिष्व / अचखण्डाव अखण्डिष्म / अचखण्डाम
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्ड्यात् / खण्ड्याद् खण्ड्यास्ताम् खण्ड्यासुः मध्यम खण्ड्याः खण्ड्यास्तम् खण्ड्यास्त उत्तम खण्ड्यासम् खण्ड्यास्व खण्ड्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्डयिष्यत् / अखण्डयिष्यद् / अखण्डिष्यत् / अखण्डिष्यद् अखण्डयिष्यताम् / अखण्डिष्यताम् अखण्डयिष्यन् / अखण्डिष्यन् मध्यम अखण्डयिष्यः / अखण्डिष्यः अखण्डयिष्यतम् / अखण्डिष्यतम् अखण्डयिष्यत / अखण्डिष्यत उत्तम अखण्डयिष्यम् / अखण्डिष्यम् अखण्डयिष्याव / अखण्डिष्याव अखण्डयिष्याम / अखण्डिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयते खण्डयेते खण्डयन्ते मध्यम खण्डयसे खण्डयेथे खण्डयध्वे उत्तम खण्डये खण्डयावहे खण्डयामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयताम् खण्डयेताम् खण्डयन्ताम् मध्यम खण्डयस्व खण्डयेथाम् खण्डयध्वम् उत्तम खण्डयै खण्डयावहै खण्डयामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्डयत अखण्डयेताम् अखण्डयन्त मध्यम अखण्डयथाः अखण्डयेथाम् अखण्डयध्वम् उत्तम अखण्डये अखण्डयावहि अखण्डयामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयेत खण्डयेयाताम् खण्डयेरन् मध्यम खण्डयेथाः खण्डयेयाथाम् खण्डयेध्वम् उत्तम खण्डयेय खण्डयेवहि खण्डयेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिष्यते खण्डयिष्येते खण्डयिष्यन्ते मध्यम खण्डयिष्यसे खण्डयिष्येथे खण्डयिष्यध्वे उत्तम खण्डयिष्ये खण्डयिष्यावहे खण्डयिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिता खण्डयितारौ खण्डयितारः मध्यम खण्डयितासे खण्डयितासाथे खण्डयिताध्वे उत्तम खण्डयिताहे खण्डयितास्वहे खण्डयितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयाञ्चक्रे / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव खण्डयाञ्चक्राते / खण्डयामासतुः / खण्डयाम्बभूवतुः खण्डयाञ्चक्रिरे / खण्डयामासुः / खण्डयाम्बभूवुः मध्यम खण्डयाञ्चकृषे / खण्डयामासिथ / खण्डयाम्बभूविथ खण्डयाञ्चक्राथे / खण्डयामासथुः / खण्डयाम्बभूवथुः खण्डयाञ्चकृढ्वे / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव उत्तम खण्डयाञ्चक्रे / खण्डयामास / खण्डयाम्बभूव खण्डयाञ्चकृवहे / खण्डयामासिव / खण्डयाम्बभूविव खण्डयाञ्चकृमहे / खण्डयामासिम / खण्डयाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अचखण्डत अचखण्डेताम् अचखण्डन्त मध्यम अचखण्डथाः अचखण्डेथाम् अचखण्डध्वम् उत्तम अचखण्डे अचखण्डावहि अचखण्डामहि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिषीष्ट खण्डयिषीयास्ताम् खण्डयिषीरन् मध्यम खण्डयिषीष्ठाः खण्डयिषीयास्थाम् खण्डयिषीढ्वम् / खण्डयिषीध्वम् उत्तम खण्डयिषीय खण्डयिषीवहि खण्डयिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्डयिष्यत अखण्डयिष्येताम् अखण्डयिष्यन्त मध्यम अखण्डयिष्यथाः अखण्डयिष्येथाम् अखण्डयिष्यध्वम् उत्तम अखण्डयिष्ये अखण्डयिष्यावहि अखण्डयिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्ड्यते खण्ड्येते खण्ड्यन्ते मध्यम खण्ड्यसे खण्ड्येथे खण्ड्यध्वे उत्तम खण्ड्ये खण्ड्यावहे खण्ड्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्ड्यताम् खण्ड्येताम् खण्ड्यन्ताम् मध्यम खण्ड्यस्व खण्ड्येथाम् खण्ड्यध्वम् उत्तम खण्ड्यै खण्ड्यावहै खण्ड्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अखण्ड्यत अखण्ड्येताम् अखण्ड्यन्त मध्यम अखण्ड्यथाः अखण्ड्येथाम् अखण्ड्यध्वम् उत्तम अखण्ड्ये अखण्ड्यावहि अखण्ड्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्ड्येत खण्ड्येयाताम् खण्ड्येरन् मध्यम खण्ड्येथाः खण्ड्येयाथाम् खण्ड्येध्वम् उत्तम खण्ड्येय खण्ड्येवहि खण्ड्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम खण्डयिष्यते / खण्डिष्यते खण्डयिष्येते / खण्डिष्येते खण्डयिष्यन्ते / खण्डिष्यन्ते मध्यम खण्डयिष्यसे / खण्डिष्यसे खण्डयिष्येथे / खण्डिष्येथे खण्डयिष्यध्वे / खण्डिष्यध्वे उत्तम खण्डयिष्ये / खण्डिष्ये खण्डयिष्यावहे / खण्डिष्यावहे खण्डयिष्यामहे / खण्डिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त खण्डन — — खण्डनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त खण्डक खण्डकः खण्डिका खण्डकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त खण्डितृ खण्डिता खण्डित्री खण्डितृ
यत् विध्यर्थक कृदन्त खण्ड्य खण्ड्यः खण्ड्या खण्ड्यम्
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त खण्ड्य खण्ड्यः खण्ड्या खण्ड्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) खण्डितव्य खण्डितव्यः खण्डितव्या खण्डितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त खण्डनीय खण्डनीयः खण्डनीया खण्डनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) खण्डित खण्डितः खण्डिता खण्डितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) खण्डितवत् खण्डितवान् खण्डितवती खण्डितवत् / खण्डितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) खण्डत् खण्डन् खण्डन्ती खण्डत् / खण्डद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त खण्डिष्यत् खण्डिष्यन् खण्डिष्यती / खण्डिष्यन्ती खण्डिष्यत् / खण्डिष्यद्
शानच् वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद) खण्डयमान खण्डयमानः खण्डयमाना खण्डयमानम्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) खण्डित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रखण्ड्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) खण्डितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय खण्डम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त खण्ड खण्डः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त खण्टि — खण्टिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त चखण्ड्वस् चखण्ड्वान् चखण्डुषी चखण्ड्वत् / चखण्ड्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।