॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सङ्ग्रह करना, एकट्ठा करना
संस्कृत: सञ्चये चलने च
अंग्रेज़ी: to gather, to collect,to move, to shake
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | खलतात् / खलताद् / खलतु | खलताम् | खलन्तु |
| मध्यम | खल / खलतात् / खलताद् | खलतम् | खलत |
| उत्तम | खलानि | खलाव | खलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खलति · लिट्: चखाल · लुट्: खलिता · लृट्: खलिष्यति · लोट्: खलतात् · लङ्: अखलत् · विधिलिङ्: खलेत् · आशीर्लिङ्: खल्यात् · लुङ्: अखालीत् · लृङ्: अखलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खलन · ण्वुल्: खालकः · तृच्: खलिता · ण्यत्: खाल्यः · तव्य: खलितव्यः · अनीयर्: खलनीयः · क्त: खलितः · क्तवतु: खलितवान् · शतृ: खलन् · स्य-शतृ: खलिष्यन् · क्त्वा: खलित्वा · ल्यप्: प्रखल्य · तुमुन्: खलितुम् · णमुल्: खालम् · घञ्: खालः · क्तिन्: खल्ति · क्वसु: चखल्वान्
अर्थ: अंडों का ढेर, मछली आदि के अंडे
संस्कृत: हरितालम् · पर्याय: पिञ्जर, पीतन, ताल, हरितालक
व्युत्पत्ति: आ+अल्+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आलम् | आले | आलानि |
| द्वितीया | आलम् | आले | आलानि |
| तृतीया | आलेन | आलाभ्याम् | आलैः |
| चतुर्थी | आलाय | आलाभ्याम् | आलेभ्यः |
| पञ्चमी | आलात् / आलाद् | आलाभ्याम् | आलेभ्यः |
| षष्ठी | आलस्य | आलयोः | आलानाम् |
| सप्तमी | आले | आलयोः | आलेषु |
| सम्बोधन | हे आल | हे आले | हे आलानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
खल 📚 ➤ सङ्ग्रह करना, एकट्ठा करना
संस्कृत: सञ्चये चलने च
आल 📚 ➤ अंडों का ढेर, मछली आदि के अंडे
संस्कृत: हरितालम् · पर्याय: पिञ्जर, पीतन, ताल, हरितालक
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खल् 📚 | cl. 1. P. ˚लति (Nir. iii, 10), to move or shake, Dhātup. xv, 38; to ga… | 🔵🟣 |
| आल 📚 | हरताल | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आल |
हरताल (२.९.१०३) — पिंजर, पीतन, ताल, हरितालक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| खलाल | खल + आल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड