॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: a particle of exclamation g. चादि.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: जाना, सदैव जाते रहना
संस्कृत: सातत्यगमने
अंग्रेज़ी: to run, to walk with speed, to move continuously
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अततात् / अतताद् / अततु | अतताम् | अतन्तु |
| मध्यम | अत / अततात् / अतताद् | अततम् | अतत |
| उत्तम | अतानि | अताव | अताम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अतति · लिट्: आत · लुट्: अतिता · लृट्: अतिष्यति · लोट्: अततात् · लङ्: आतत् · विधिलिङ्: अतेत् · आशीर्लिङ्: अत्यात् · लुङ्: आतीत् · लृङ्: आतिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अतन · ण्वुल्: आतकः · तृच्: अतिता · ण्यत्: आत्यः · तव्य: अतितव्यः · अनीयर्: अतनीयः · क्त: अतितः · क्तवतु: अतितवान् · शतृ: अतन् · स्य-शतृ: अतिष्यन् · क्त्वा: अतित्वा · ल्यप्: प्रात्य · तुमुन्: अतितुम् · णमुल्: आतम् · घञ्: आतः · क्तिन्: अत्ति · क्वसु: आतिवान्
अर्थ: अंडों का ढेर, मछली आदि के अंडे
संस्कृत: हरितालम् · पर्याय: पिञ्जर, पीतन, ताल, हरितालक
व्युत्पत्ति: आ+अल्+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आलम् | आले | आलानि |
| द्वितीया | आलम् | आले | आलानि |
| तृतीया | आलेन | आलाभ्याम् | आलैः |
| चतुर्थी | आलाय | आलाभ्याम् | आलेभ्यः |
| पञ्चमी | आलात् / आलाद् | आलाभ्याम् | आलेभ्यः |
| षष्ठी | आलस्य | आलयोः | आलानाम् |
| सप्तमी | आले | आलयोः | आलेषु |
| सम्बोधन | हे आल | हे आले | हे आलानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| खुम् | अव्ययम् 📚 |
| अत | अत् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अत् + अच् | अत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अत् + अच् |
| आल | आल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | आल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
खुम् 📚 ➤ a particle of exclamation g. चादि. (अंग्रेज़ी कोश)
अत 📚 ➤ जाना, सदैव जाते रहना
संस्कृत: सातत्यगमने
आल 📚 ➤ अंडों का ढेर, मछली आदि के अंडे
संस्कृत: हरितालम् · पर्याय: पिञ्जर, पीतन, ताल, हरितालक
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| खुम् 📚 | ind. a particle of exclamation g. चादि | 🔵 |
| अत् 📚 | ind. a prefix said to imply ‘surprise’, probably a contraction of अति,… | 🔵🟣🟢 |
| आल 📚 | हरताल | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आल |
हरताल (२.९.१०३) — पिंजर, पीतन, ताल, हरितालक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| खुमताल | खुम् + अत | हल्-अच् संयोग | — |
| खुमताल | अत + आल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड