॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
व्युत्पत्ति: गै-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गम् | गौ | गान् |
| तृतीया | गेन | गाभ्याम् | गैः |
| चतुर्थी | गाय | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| पञ्चमी | गात् / गाद् | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| षष्ठी | गस्य | गयोः | गानाम् |
| सप्तमी | गे | गयोः | गेषु |
| सम्बोधन | हे ग | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: बूढ़ा, वयोवृद्ध, क्षीण
संस्कृत: वयोहानौ
अंग्रेज़ी: to become old,to decay
व्युत्पत्ति: ज्या+क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जीना | जीने | जीनाः |
| द्वितीया | जीनाम् | जीने | जीनाः |
| तृतीया | जीनया | जीनाभ्याम् | जीनाभिः |
| चतुर्थी | जीनायै | जीनाभ्याम् | जीनाभ्यः |
| पञ्चमी | जीनायाः | जीनाभ्याम् | जीनाभ्यः |
| षष्ठी | जीनायाः | जीनयोः | जीनानाम् |
| सप्तमी | जीनायाम् | जीनयोः | जीनासु |
| सम्बोधन | हे जीने | हे जीने | हे जीनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जिनाति | जिनीतः | जिनन्ति |
| मध्यम | जिनासि | जिनीथः | जिनीथ |
| उत्तम | जिनामि | जिनीवः | जिनीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जिनाति · लिट्: जिज्यौ · लुट्: ज्याता · लृट्: ज्यास्यति · लोट्: जिनातु · लङ्: अजिनात् · विधिलिङ्: जिनीयात् · आशीर्लिङ्: जीयात् · लुङ्: अज्यासीत् · लृङ्: अज्यास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ज्यान · ण्वुल्: ज्यायकः · तृच्: ज्याता · यत्: ज्येयः · तव्य: ज्यातव्यः · अनीयर्: ज्यानीयः · क्त: जीनः · क्तवतु: जीनवान् · शतृ: जिनन् · स्य-शतृ: ज्यास्यन् · क्त्वा: जीत्वा · ल्यप्: प्रज्याय · तुमुन्: ज्यातुम् · णमुल्: ज्यायम् · घञ्: ज्यायः · क्तिन्: जीति · क्वसु: जिजीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गम् | ग (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ग (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | ग (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| जीना | जीना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्या + क्त 📚 अन्य सम्भावना: जीन (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: ज्या + क्त | जीन (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: ज्या + क्त |
गम् 📚 ➤ जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
जीना 📚 ➤ बूढ़ा, वयोवृद्ध, क्षीण
संस्कृत: वयोहानौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जीना 📚 | जीवित रहना । सजीव रहना । जिंदा रहना । न मरना । जैसे,—यह घोड़ा अभी मरा … | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गंजीना | गम् + जीना | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड