॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना, मदोन्मत्त होना, वेसुध होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: शब्दे मदने च
अंग्रेज़ी: to sound, to be intoxicated, to be drunk, to be confused
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गजन् | गजन्तौ | गजन्तः |
| द्वितीया | गजन्तम् | गजन्तौ | गजतः |
| तृतीया | गजता | गजद्भ्याम् | गजद्भिः |
| चतुर्थी | गजते | गजद्भ्याम् | गजद्भ्यः |
| पञ्चमी | गजतः | गजद्भ्याम् | गजद्भ्यः |
| षष्ठी | गजतः | गजतोः | गजताम् |
| सप्तमी | गजति | गजतोः | गजत्सु |
| सम्बोधन | हे गजन् | हे गजन्तौ | हे गजन्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गजति | गजतः | गजन्ति |
| मध्यम | गजसि | गजथः | गजथ |
| उत्तम | गजामि | गजावः | गजामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गजति · लिट्: जगाज · लुट्: गजिता · लृट्: गजिष्यति · लोट्: गजतात् · लङ्: अगजत् · विधिलिङ्: गजेत् · आशीर्लिङ्: गज्यात् · लुङ्: अगजीत् · लृङ्: अगजिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गजन · ण्वुल्: गाजकः · तृच्: गजिता · ण्यत्: गाज्यः · तव्य: गजितव्यः · अनीयर्: गजनीयः · क्त: गजितः · क्तवतु: गजितवान् · शतृ: गजन् · स्य-शतृ: गजिष्यन् · क्त्वा: गजित्वा · ल्यप्: प्रगज्य · तुमुन्: गजितुम् · णमुल्: गाजम् · घञ्: गाजः · क्तिन्: गक्ति · क्वसु: जगज्वान्
अर्थ: टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
अंग्रेज़ी: to move tortuously, to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अकतात् / अकताद् / अकतु | अकताम् | अकन्तु |
| मध्यम | अक / अकतात् / अकताद् | अकतम् | अकत |
| उत्तम | अकानि | अकाव | अकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अकति · लिट्: आक · लुट्: अकिता · लृट्: अकिष्यति · लोट्: अकतात् · लङ्: आकत् · विधिलिङ्: अकेत् · आशीर्लिङ्: अक्यात् · लुङ्: आकीत् · लृङ्: आकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अकन · ण्वुल्: आककः · तृच्: अकिता · ण्यत्: आक्यः · तव्य: अकितव्यः · अनीयर्: अकनीयः · क्त: अकितः · क्तवतु: अकितवान् · शतृ: अकन् · स्य-शतृ: अकिष्यन् · क्त्वा: अकित्वा · ल्यप्: प्राक्य · तुमुन्: अकितुम् · णमुल्: आकम् · घञ्: आकः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गजन् | गजत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गज् + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: गज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | गजत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: गज् + शतृ |
| अक | अक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अक् + अच् | अक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
गजन् 📚 ➤ शब्द करना, मदोन्मत्त होना, वेसुध होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: शब्दे मदने च
अक 📚 ➤ टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गजत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अक् 📚 | cl. 1. P. अकति, to move tortuously (like a snake), L.; Cf. √ अग् and √… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गजनक | गजन् + अक | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड