॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निगलना, खाना, भक्षण करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अदने स्रवणे च
अंग्रेज़ी: fusible, soluble, W.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गलनीयः | गलनीयौ | गलनीयाः |
| द्वितीया | गलनीयम् | गलनीयौ | गलनीयान् |
| तृतीया | गलनीयेन | गलनीयाभ्याम् | गलनीयैः |
| चतुर्थी | गलनीयाय | गलनीयाभ्याम् | गलनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | गलनीयात् / गलनीयाद् | गलनीयाभ्याम् | गलनीयेभ्यः |
| षष्ठी | गलनीयस्य | गलनीययोः | गलनीयानाम् |
| सप्तमी | गलनीये | गलनीययोः | गलनीयेषु |
| सम्बोधन | हे गलनीय | हे गलनीयौ | हे गलनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गलति | गलतः | गलन्ति |
| मध्यम | गलसि | गलथः | गलथ |
| उत्तम | गलामि | गलावः | गलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गलति · लिट्: जगाल · लुट्: गलिता · लृट्: गलिष्यति · लोट्: गलतात् · लङ्: अगलत् · विधिलिङ्: गलेत् · आशीर्लिङ्: गल्यात् · लुङ्: अगालीत् · लृङ्: अगलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गलन · ण्वुल्: गालकः · तृच्: गलिता · ण्यत्: गाल्यः · तव्य: गलितव्यः · अनीयर्: गलनीयः · क्त: गलितः · क्तवतु: गलितवान् · शतृ: गलन् · स्य-शतृ: गलिष्यन् · क्त्वा: गलित्वा · ल्यप्: प्रगल्य · तुमुन्: गलितुम् · णमुल्: गालम् · घञ्: गालः · क्तिन्: गल्ति · क्वसु: जगल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गलनीय | गलनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गल् + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: गलनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: गल् + अनीयर् |
गलनीय 📚 ➤ निगलना, खाना, भक्षण करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: अदने स्रवणे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गलनीय 📚 | mfn. fusible, soluble, W | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड