॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आकाश में उड़ना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विहायसा गतौ
अंग्रेज़ी: to fly
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | डयः | डयौ | डयाः |
| द्वितीया | डयम् | डयौ | डयान् |
| तृतीया | डयेन | डयाभ्याम् | डयैः |
| चतुर्थी | डयाय | डयाभ्याम् | डयेभ्यः |
| पञ्चमी | डयात् / डयाद् | डयाभ्याम् | डयेभ्यः |
| षष्ठी | डयस्य | डययोः | डयानाम् |
| सप्तमी | डये | डययोः | डयेषु |
| सम्बोधन | हे डय | हे डयौ | हे डयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | डयते | डयेते | डयन्ते |
| मध्यम | डयसे | डयेथे | डयध्वे |
| उत्तम | डये | डयावहे | डयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): डयते · लिट् (आत्मने.): डिड्ये · लुट् (आत्मने.): डयिता · लृट् (आत्मने.): डयिष्यते · लोट् (आत्मने.): डयताम् · लङ् (आत्मने.): अडयत · विधिलिङ् (आत्मने.): डयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): डयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अडयिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अडयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: डयन · ण्वुल्: डायकः · तृच्: डयिता · यत्: डेयः · तव्य: डयितव्यः · अनीयर्: डयनीयः · क्त: डियितः · क्तवतु: डियितवान् · शानच्: डयमानः · क्त्वा: डयित्वा · ल्यप्: प्रडीय · तुमुन्: डयितुम् · णमुल्: डायम् · क्तिन्: डीति · क्वसु: डिडीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| गाल-उडय | समास: गाल + डय तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: डय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + डी + अच् 📚 अन्य सम्भावना: डय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: उत् + डी + अच् |
गालउडय 📚गाल 📚डय ➤ गाल (निगलना, खाना, भक्षण करना (भाववाचक कृदन्त)) + डय (आकाश में उड़ना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: विहायसा गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गाल 📚 | मुँह के दोनों ओर ठुड्डी और कनपटी के बीच का कोमल भाग जो आँखों के नीचे ह… | 🟠🔵🟣 |
| डय 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गालोडय | गाल + उडय | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड