॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सरस्वती, वाणी
संस्कृत: सरस्वती, वाणी · पर्याय: ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी
अंग्रेज़ी: Goddess Saraswati, Speech
व्युत्पत्ति: गॄ+क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गीः | गिरौ | गिरः |
| द्वितीया | गिरम् | गिरौ | गिरः |
| तृतीया | गिरा | गीर्भ्याम् | गीर्भिः |
| चतुर्थी | गिरे | गीर्भ्याम् | गीर्भ्यः |
| पञ्चमी | गिरः | गीर्भ्याम् | गीर्भ्यः |
| षष्ठी | गिरः | गिरोः | गिराम् |
| सप्तमी | गिरि | गिरोः | गीर्षु |
| सम्बोधन | हे गीः | हे गिरौ | हे गिरः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: कपाना, कम्पित करना, हिलाना, शोभित करना
संस्कृत: कम्पने
अंग्रेज़ी: to shake, to move, to decorate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धवतात् / धवताद् / धवतु / धावयतात् / धावयताद् / धावयतु / धूनयतात् / धूनयताद् / धूनयतु | धवताम् / धावयताम् / धूनयताम् | धवन्तु / धावयन्तु / धूनयन्तु |
| मध्यम | धव / धवतात् / धवताद् / धावय / धावयतात् / धावयताद् / धूनय / धूनयतात् / धूनयताद् | धवतम् / धावयतम् / धूनयतम् | धवत / धावयत / धूनयत |
| उत्तम | धवानि / धावयानि / धूनयानि | धवाव / धावयाव / धूनयाव | धवाम / धावयाम / धूनयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धवति · लट् (आत्मने.): धवते · लिट्: दुधाव · लिट् (आत्मने.): दुधुवे · लुट्: धविता · लुट् (आत्मने.): धविता · लृट्: धविष्यति · लृट् (आत्मने.): धविष्यते · लोट्: धवतात् · लोट् (आत्मने.): धवताम् · लङ्: अधवत् · लङ् (आत्मने.): अधवत · विधिलिङ्: धवेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): धवेत · आशीर्लिङ्: धाव्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): धविषीष्ट · लुङ्: अदूधवत् · लुङ् (आत्मने.): अदूधवत · लृङ्: अधविष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अधविष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धवन · ण्वुल्: धावकः · तृच्: धोता · यत्: धव्यः · ण्यत्: धाव्यः · तव्य: धोतव्यः · अनीयर्: धवनीयः · क्त: धूतः · क्तवतु: धूतवान् · शतृ: धवन् · स्य-शतृ: धोष्यन् · शानच्: धवमानः · क्त्वा: धूत्वा · ल्यप्: प्रधूय · तुमुन्: धोतुम् · णमुल्: धावम् · क्तिन्: धूति · क्वसु: दुधूवान्
गिरा 📚 ➤ सरस्वती, वाणी
संस्कृत: सरस्वती, वाणी · पर्याय: ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी
आधव 📚 ➤ कपाना, कम्पित करना, हिलाना, शोभित करना
संस्कृत: कम्पने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गिर् 📚 | mfn. (√ 1. गॄ) addressing, invoking, praising, RV | 🔵🟣🟢 |
| ध् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| गिर् |
वाणी के नाम (१.६.१) — ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी, सरस्वती |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गिराधव | गिरा + आधव | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड