॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सरस्वती, वाणी
संस्कृत: सरस्वती, वाणी · पर्याय: ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी
अंग्रेज़ी: Goddess Saraswati, Speech
व्युत्पत्ति: गॄ+क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गीः | गिरौ | गिरः |
| द्वितीया | गिरम् | गिरौ | गिरः |
| तृतीया | गिरा | गीर्भ्याम् | गीर्भिः |
| चतुर्थी | गिरे | गीर्भ्याम् | गीर्भ्यः |
| पञ्चमी | गिरः | गीर्भ्याम् | गीर्भ्यः |
| षष्ठी | गिरः | गिरोः | गिराम् |
| सप्तमी | गिरि | गिरोः | गीर्षु |
| सम्बोधन | हे गीः | हे गिरौ | हे गिरः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: घेरना, गूंथना, एकत्र करना
संस्कृत: वेष्टने
अंग्रेज़ी: to cover,to surround,to string, to collect, to bring together
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वटतात् / वटताद् / वटतु | वटताम् | वटन्तु |
| मध्यम | वट / वटतात् / वटताद् | वटतम् | वटत |
| उत्तम | वटानि | वटाव | वटाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वटति · लिट्: ववाट · लुट्: वटिता · लृट्: वटिष्यति · लोट्: वटतात् · लङ्: अवटत् · विधिलिङ्: वटेत् · आशीर्लिङ्: वट्यात् · लुङ्: अवटीत् · लृङ्: अवटिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वटन · ण्वुल्: वाटकः · तृच्: वटिता · ण्यत्: वाट्यः · तव्य: वटितव्यः · अनीयर्: वटनीयः · क्त: वटितः · क्तवतु: वटितवान् · शतृ: वटन् · स्य-शतृ: वटिष्यन् · क्त्वा: वटित्वा · ल्यप्: प्रवट्य · तुमुन्: वटितुम् · णमुल्: वाटम् · घञ्: वाटः · क्तिन्: वट्टि · क्वसु: ववट्वान्
गिरा 📚 ➤ सरस्वती, वाणी
संस्कृत: सरस्वती, वाणी · पर्याय: ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी
आवट 📚 ➤ घेरना, गूंथना, एकत्र करना
संस्कृत: वेष्टने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गिर् 📚 | mfn. (√ 1. गॄ) addressing, invoking, praising, RV | 🔵🟣🟢 |
| वट् 📚 | (prob. invented to serve as a root for the words below; cf. √ 1. वृत्)… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| गिर् |
वाणी के नाम (१.६.१) — ब्राह्मी, भारती, भाषा, वाच्, वाणी, सरस्वती |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गिरावट | गिरा + आवट | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड