॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खाना, निगलना
संस्कृत: निगरणे
अंग्रेज़ी: to eat, to swallow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अगिरत् / अगिरद् / अगिलत् / अगिलद् | अगिरताम् / अगिलताम् | अगिरन् / अगिलन् |
| मध्यम | अगिरः / अगिलः | अगिरतम् / अगिलतम् | अगिरत / अगिलत |
| उत्तम | अगिरम् / अगिलम् | अगिराव / अगिलाव | अगिराम / अगिलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गिरति · लिट्: जगार · लुट्: गरिता · लृट्: गरिष्यति · लोट्: गिरतात् · लङ्: अगिरत् · विधिलिङ्: गिरेत् · आशीर्लिङ्: गीर्यात् · लुङ्: अगारीत् · लृङ्: अगरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गलन · ण्वुल्: गालकः · तृच्: गलीता · ण्यत्: गार्यः · तव्य: गलीतव्यः · अनीयर्: गलनीयः · क्त: गीर्णः · क्तवतु: गीर्णवान् · शतृ: गिलन् · स्य-शतृ: गलीष्यन् · क्त्वा: गीर्त्वा · ल्यप्: प्रगीर्य · तुमुन्: गलीतुम् · णमुल्: गालम् · क्तिन्: गीर्णि · क्वसु: जिगीर्वान्
अर्थ: बलबोधक निपात जो पूर्ववर्ती शब्द पर बल देता है, इसका अर्थ है ‘सचमुच’ यथार्थ में निश्चय ही आदि, परन्तु कभी कभी इसका उपयोग बिना किसी विशेष अर्थ को प्रकट किये केवल पादपूर्ति के निमित्त भी किया जाता है, विशेष कर वैदिक साहित्य में
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
गिरः 📚 ➤ खाना, निगलना
संस्कृत: निगरणे
ह 📚 ➤ बलबोधक निपात जो पूर्ववर्ती शब्द पर बल देता है, इसका अर्थ है ‘सचमुच’ यथार्थ में निश्चय ही आदि, परन्तु कभी कभी इसका उपयोग बिना किसी विशेष अर्थ को प्रकट किये केवल पादपूर्ति के निमित्त भी किया जाता है, विशेष कर वैदिक साहित्…
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गॄ 📚 | cl. 9. P. Ā. गृणाति, ˚णीते (1. sg. Ā. and 3. sg. Pass. गृणे, RV.; 1… | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| गिरोह | गिरः + ह | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड