॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: क्लान्त, झुलसा हुआ, छितराया हुआ
संस्कृत: हर्षक्षये
अंग्रेज़ी: to be tired, to wane, to be fatigued, to be exhausted
व्युत्पत्ति: ग्लै+णिच्+क्त, पुक्, ह्रस्वश्च (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ग्लपितः | ग्लपितौ | ग्लपिताः |
| द्वितीया | ग्लपितम् | ग्लपितौ | ग्लपितान् |
| तृतीया | ग्लपितेन | ग्लपिताभ्याम् | ग्लपितैः |
| चतुर्थी | ग्लपिताय | ग्लपिताभ्याम् | ग्लपितेभ्यः |
| पञ्चमी | ग्लपितात् / ग्लपिताद् | ग्लपिताभ्याम् | ग्लपितेभ्यः |
| षष्ठी | ग्लपितस्य | ग्लपितयोः | ग्लपितानाम् |
| सप्तमी | ग्लपिते | ग्लपितयोः | ग्लपितेषु |
| सम्बोधन | हे ग्लपित | हे ग्लपितौ | हे ग्लपिताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ग्लायति | ग्लायतः | ग्लायन्ति |
| मध्यम | ग्लायसि | ग्लायथः | ग्लायथ |
| उत्तम | ग्लायामि | ग्लायावः | ग्लायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ग्लायति · लिट्: जग्लौ · लुट्: ग्लाता · लृट्: ग्लास्यति · लोट्: ग्लायतात् · लङ्: अग्लायत् · विधिलिङ्: ग्लायेत् · आशीर्लिङ्: ग्लायात् · लुङ्: अग्लासीत् · लृङ्: अग्लास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ग्लान · ण्वुल्: ग्लायकः · तृच्: ग्लाता · यत्: ग्लेयः · तव्य: ग्लातव्यः · अनीयर्: ग्लानीयः · क्त: ग्लानः · क्तवतु: ग्लानवान् · शतृ: ग्लायन् · स्य-शतृ: ग्लास्यन् · क्त्वा: ग्लात्वा · ल्यप्: प्रग्लाय · तुमुन्: ग्लातुम् · णमुल्: ग्लायम् · घञ्: ग्लायः · क्तिन्: ग्लाति · क्वसु: जग्लिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ग्लपित | ग्लपित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ग्लै + णिच्+क्त 📚 अन्य सम्भावना: ग्लपित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ग्लै + णिच्+क्त |
ग्लपित 📚 ➤ क्लान्त, झुलसा हुआ, छितराया हुआ
संस्कृत: हर्षक्षये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ग्लपित 📚 | थकित । क्लांत | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड