॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सींचना, गीला करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: सेचने
अंग्रेज़ी: to irrigate, to moisten, to wet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | घरन् | घरन्तौ | घरन्तः |
| द्वितीया | घरन्तम् | घरन्तौ | घरतः |
| तृतीया | घरता | घरद्भ्याम् | घरद्भिः |
| चतुर्थी | घरते | घरद्भ्याम् | घरद्भ्यः |
| पञ्चमी | घरतः | घरद्भ्याम् | घरद्भ्यः |
| षष्ठी | घरतः | घरतोः | घरताम् |
| सप्तमी | घरति | घरतोः | घरत्सु |
| सम्बोधन | हे घरन् | हे घरन्तौ | हे घरन्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | घरति | घरतः | घरन्ति |
| मध्यम | घरसि | घरथः | घरथ |
| उत्तम | घरामि | घरावः | घरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: घरति · लिट्: जघार · लुट्: घर्ता · लृट्: घरिष्यति · लोट्: घरतात् · लङ्: अघरत् · विधिलिङ्: घरेत् · आशीर्लिङ्: घ्रियात् · लुङ्: अघार्षीत् · लृङ्: अघरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: घरण · ण्वुल्: घारकः · तृच्: घर्ता · ण्यत्: घार्यः · तव्य: घर्तव्यः · अनीयर्: घरणीयः · क्त: घृतः · क्तवतु: घृतवान् · शतृ: घरन् · स्य-शतृ: घरिष्यन् · क्त्वा: घृत्वा · ल्यप्: प्रघृत्य · तुमुन्: घर्तुम् · णमुल्: घारम् · घञ्: घारः · क्तिन्: घृति · क्वसु: जघृवान्
अर्थ: संरक्षण करना, जाना, कामना करना, प्रेम करना, संतुष्ट करना, आनन्दित करना, प्रवेश करना, सुनना, मालिक होना, आज्ञा करना, मांगना, कर्म करना, कान्तियुक्त होना,प्राप्त होना, आलिंगन करना, मार डालना, दुख होना, ग्रहण करना, ग्रहण होना, बढ़ाना, शक्तिमान होना
संस्कृत: रक्षणगतिकान्तिप्रीतितृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु
अंग्रेज़ी: to protect,to go, to desire, to wish, to love, to please, to satisfy, to enter, to hear, to own, to order, to command, to request, to beg, to act, to glow, to shine, to obtain, to hug, to embrace, to kill, to hurt, to grow, to gain power
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आव | आवतुः | आवुः |
| मध्यम | आविथ | आवथुः | आव |
| उत्तम | आव | आविव | आविम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अवति · लिट्: आव · लुट्: अविता · लृट्: अविष्यति · लोट्: अवतात् · लङ्: आवत् · विधिलिङ्: अवेत् · आशीर्लिङ्: अव्यात् · लुङ्: आवीत् · लृङ्: आविष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अवन · ण्वुल्: आवकः · तृच्: अविता · ण्यत्: आव्यः · तव्य: अवितव्यः · अनीयर्: अवनीयः · क्त: अवितः · क्तवतु: अवितवान् · शतृ: अवन् · स्य-शतृ: अविष्यन् · क्त्वा: अवित्वा · ल्यप्: प्राव्य · तुमुन्: अवितुम् · णमुल्: आवम् · घञ्: आवः · क्तिन्: ऊति · क्वसु: वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| घरन् | घरत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: घृ + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: घरत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: घृ + शतृ | घृ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
| आव | अव् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आव (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अव् + घञ् |
घरन् 📚 ➤ सींचना, गीला करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: सेचने
आव 📚 ➤ संरक्षण करना, जाना, कामना करना, प्रेम करना, संतुष्ट करना, आनन्दित करना, प्रवेश करना, सुनना, मालिक होना, आज्ञा करना, मांगना, कर्म करना, कान्तियुक्त होना,प्राप्त होना, आलिंगन करना, मार डालना, दुख होना, ग्रहण करना, ग्रहण ह…
संस्कृत: रक्षणगतिकान्तिप्रीतितृप्त्यवगमप्रवेशश्रवणस्वाम्यर्थयाचनक्रियेच्छादीप्त्यवाप्त्यालिङ्गनहिंसादानभागवृद्धिषु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| घरत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अव् 📚 | cl. 1. P. अवति (Imper. 2. sg. अवतात्, RV. viii, 2, 3, p. अवत्; impf.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| घरनाव | घरन् + आव | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड