॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: संतुष्ट होना
संस्कृत: तृप्तौ
अंग्रेज़ी: to be satisfied,to be content
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चकतात् / चकताद् / चकतु | चकताम् | चकन्तु |
| मध्यम | चक / चकतात् / चकताद् | चकतम् | चकत |
| उत्तम | चकानि | चकाव | चकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चकति · लिट्: चचाक · लुट्: चकिता · लृट्: चकिष्यति · लोट्: चकतात् · लङ्: अचकत् · विधिलिङ्: चकेत् · आशीर्लिङ्: चक्यात् · लुङ्: अचकीत् · लृङ्: अचकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चकन · ण्वुल्: चाककः · तृच्: चकिता · ण्यत्: चाक्यः · तव्य: चकितव्यः · अनीयर्: चकनीयः · क्त: चकितः · क्तवतु: चकितवान् · शतृ: चकन् · स्य-शतृ: चकिष्यन् · क्त्वा: चकित्वा · ल्यप्: प्रचक्य · तुमुन्: चकितुम् · णमुल्: चाकम् · घञ्: चाकः · क्तिन्: चक्ति · क्वसु: चेकिवान्
अर्थ: अटकल, अंदाज
संस्कृत: तर्कः · पर्याय: अध्याहार, तर्क, नूनम्, हुम्
व्युत्पत्ति: ऊह्+घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ऊहः | ऊहौ | ऊहाः |
| द्वितीया | ऊहम् | ऊहौ | ऊहान् |
| तृतीया | ऊहेन | ऊहाभ्याम् | ऊहैः |
| चतुर्थी | ऊहाय | ऊहाभ्याम् | ऊहेभ्यः |
| पञ्चमी | ऊहात् / ऊहाद् | ऊहाभ्याम् | ऊहेभ्यः |
| षष्ठी | ऊहस्य | ऊहयोः | ऊहानाम् |
| सप्तमी | ऊहे | ऊहयोः | ऊहेषु |
| सम्बोधन | हे ऊह | हे ऊहौ | हे ऊहाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चक | चक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: चक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | कै धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
| अप्-ऊह | समास: अप् + ऊह तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: ऊह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: ऊह् + घञ्) अन्य सम्भावना: उह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | वह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
चक 📚 ➤ संतुष्ट होना
संस्कृत: तृप्तौ
अप्ऊह 📚अप् 📚ऊह ➤ अप् (पानी) + ऊह (अटकल, अंदाज)
संस्कृत: तर्कः · पर्याय: अध्याहार, तर्क, नूनम्, हुम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चक् 📚 | cl. 1. P. Ā. ˚कति, ˚कते, to be satiated or contented or satisfied, Dhā… | 🔵🟣 |
| अप् 📚 | जल । पानी | 🟠🔵🟣🟢 |
| ऊह 📚 | क्लेश या दु:ख सूचक शब्द । ओह | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
| ऊह |
तर्क के नाम (१.५.४) — अध्याहार, तर्क |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| चकाबूह | चक + अप् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| चकाबूह | अप् + ऊह | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड