॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्पष्ट बोलना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to talk,to speak, to articulate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरपत् / अरपद् | अरपताम् | अरपन् |
| मध्यम | अरपः | अरपतम् | अरपत |
| उत्तम | अरपम् | अरपाव | अरपाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रपति · लिट्: रराप · लुट्: रपिता · लृट्: रपिष्यति · लोट्: रपतात् · लङ्: अरपत् · विधिलिङ्: रपेत् · आशीर्लिङ्: रप्यात् · लुङ्: अरपीत् · लृङ्: अरपिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रपण · ण्वुल्: रापकः · तृच्: रपिता · ण्यत्: राप्यः · तव्य: रपितव्यः · अनीयर्: रपणीयः · क्त: रपितः · क्तवतु: रपितवान् · शतृ: रपन् · स्य-शतृ: रपिष्यन् · क्त्वा: रपित्वा · ल्यप्: प्ररप्य · तुमुन्: रपितुम् · णमुल्: रापम् · घञ्: रापः · क्तिन्: रप्ति · क्वसु: रेपिवान्
अर्थ: खिन्नता
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| च-रपन् | समास: च + रप् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: रपत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: रप् + शतृ | रपत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: रप् + शतृ |
| ई | अव्ययम् 📚 |
चरपन् 📚च 📚रप् ➤ च (और, भी, तथा, इसके अतिरिक्त) + रप् (स्पष्ट बोलना)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
ई 📚 ➤ खिन्नता
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रप् 📚 | (cf. √ लप्) cl. 1. P. (Dhātup. xi, 7) रपति (pf. रराप &c. Gr.), to tal… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| चरपनी | रपन् + ई | हल्-अच् संयोग | — |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड