॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीड़ा देना, मार डालना, एकत्र करके बांधना, गूंथना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: हिंसाग्रन्थनयोः
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to hurt, to string together, to tie together, to collect
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चृतति | चृततः | चृतन्ति |
| मध्यम | चृतसि | चृतथः | चृतथ |
| उत्तम | चृतामि | चृतावः | चृतामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चृतति · लिट्: चचर्त · लुट्: चर्तिता · लृट्: चर्तिष्यति · लोट्: चृततात् · लङ्: अचृतत् · विधिलिङ्: चृतेत् · आशीर्लिङ्: चृत्यात् · लुङ्: अचर्तीत् · लृङ्: अचर्तिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चर्तन · ण्वुल्: चर्तकः · तृच्: चर्तिता · ण्यत्: चर्त्यः · तव्य: चर्तितव्यः · अनीयर्: चर्तनीयः · क्त: चृत्तः · क्तवतु: चृत्तवान् · शतृ: चृतन् · स्य-शतृ: चर्त्स्यन् · क्त्वा: चर्तित्वा · ल्यप्: प्रचृत्य · तुमुन्: चर्तितुम् · णमुल्: चर्तम् · घञ्: चर्तः · क्तिन्: चृत्ति · क्वसु: चचृत्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चर्त्य | अव्यय — चृत् + णिच्+ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)) 📚 अन्य सम्भावना: चर्त्य (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | चर्त्य (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
चर्त्य 📚 ➤ पीड़ा देना, मार डालना, एकत्र करके बांधना, गूंथना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: हिंसाग्रन्थनयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चृत् 📚 | cl. 6. ˚तति (fut. चर्त्स्यति and चर्तिष्य्˚, Pāṇ. vii, 2, 57) to tie, … | 🔵🟣🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड