॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पूजा करना, जानना, समझना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: पूजानिशामनयोः
अंग्रेज़ी: ‘perceptible’ Nir. xii, 6 and 16.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चायनीयः | चायनीयौ | चायनीयाः |
| द्वितीया | चायनीयम् | चायनीयौ | चायनीयान् |
| तृतीया | चायनीयेन | चायनीयाभ्याम् | चायनीयैः |
| चतुर्थी | चायनीयाय | चायनीयाभ्याम् | चायनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | चायनीयात् / चायनीयाद् | चायनीयाभ्याम् | चायनीयेभ्यः |
| षष्ठी | चायनीयस्य | चायनीययोः | चायनीयानाम् |
| सप्तमी | चायनीये | चायनीययोः | चायनीयेषु |
| सम्बोधन | हे चायनीय | हे चायनीयौ | हे चायनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चायति | चायतः | चायन्ति |
| मध्यम | चायसि | चायथः | चायथ |
| उत्तम | चायामि | चायावः | चायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चायति · लट् (आत्मने.): चायते · लिट्: चचाय · लिट् (आत्मने.): चचाये · लुट्: चायिता · लुट् (आत्मने.): चायिता · लृट्: चायिष्यति · लृट् (आत्मने.): चायिष्यते · लोट्: चायतात् · लोट् (आत्मने.): चायताम् · लङ्: अचायत् · लङ् (आत्मने.): अचायत · विधिलिङ्: चायेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चायेत · आशीर्लिङ्: चाय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चायिषीष्ट · लुङ्: अचायीत् · लुङ् (आत्मने.): अचायिष्ट · लृङ्: अचायिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचायिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चायन · ण्वुल्: चायकः · तृच्: चायिता · ण्यत्: चाय्यः · तव्य: चायितव्यः · अनीयर्: चायनीयः · क्त: चायितः · क्तवतु: चायितवान् · शतृ: चायन् · स्य-शतृ: चायिष्यन् · शानच्: चायमानः · क्त्वा: चायित्वा · ल्यप्: प्रचाय्य · तुमुन्: चायितुम् · णमुल्: चायम् · घञ्: चायः · क्तिन्: चाति · क्वसु: चचिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चायनीयः | चायनीय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चाय् + अनीयर् 📚 |
चायनीयः 📚 ➤ पूजा करना, जानना, समझना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: पूजानिशामनयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चायनीय 📚 | mfn. ‘perceptible’, Nir. xii, 6 and 16 | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड