॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ठगना, दुष्कर्मी होना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: परिकल्कने
अंग्रेज़ी: to cheat, to do misdeed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चहयति | चहयतः | चहयन्ति |
| मध्यम | चहयसि | चहयथः | चहयथ |
| उत्तम | चहयामि | चहयावः | चहयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चहयति · लट् (आत्मने.): चहयते · लिट्: चहयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): चहयाञ्चक्रे · लुट्: चहयिता · लुट् (आत्मने.): चहयिता · लृट्: चहयिष्यति · लृट् (आत्मने.): चहयिष्यते · लोट्: चहयतात् · लोट् (आत्मने.): चहयताम् · लङ्: अचहयत् · लङ् (आत्मने.): अचहयत · विधिलिङ्: चहयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चहयेत · आशीर्लिङ्: चह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चहयिषीष्ट · लुङ्: अचीचहत् · लुङ् (आत्मने.): अचीचहत · लृङ्: अचहयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचहयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चहन · ण्वुल्: चहकः · तृच्: चहयिता · यत्: चह्यः · तव्य: चहयितव्यः · अनीयर्: चहनीयः · क्त: चहितः · क्तवतु: चहितवान् · शतृ: चहयन् · स्य-शतृ: चहयिष्यन् · शानच्: चहयमानः · क्त्वा: चहयित्वा · ल्यप्: प्रचहय्य · तुमुन्: चहयितुम् · णमुल्: चाहम् · क्तिन्: चाढि · क्वसु: चहयाम्बभूवान्
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आन | आनतुः | आनुः |
| मध्यम | आनिथ | आनथुः | आन |
| उत्तम | आन | आनिव | आनिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चाहम् | अव्यय — चह् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: चाह (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चह् + घञ् |
| आन | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आन (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
चाहम् 📚 ➤ ठगना, दुष्कर्मी होना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: परिकल्कने
आन 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चह् 📚 | cl. 1. 10. ˚हति, ˚हयति (aor. अचहीत्, Vop. viii, 80), to cheat, Dhātup.… | 🔵🟣 |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| चाहमान | चाहम् + आन | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड