॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विचार करना, चिंतन करना, स्मरण करना, याद करना
संस्कृत: सञ्चेतने
अंग्रेज़ी: to think to perceive, to meditate, to remember, to memorize
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चेतयते | चेतयेते | चेतयन्ते |
| मध्यम | चेतयसे | चेतयेथे | चेतयध्वे |
| उत्तम | चेतये | चेतयावहे | चेतयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): चेतयते · लिट् (आत्मने.): चेतयाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): चेतयिता · लृट् (आत्मने.): चेतयिष्यते · लोट् (आत्मने.): चेतयताम् · लङ् (आत्मने.): अचेतयत · विधिलिङ् (आत्मने.): चेतयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चेतयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अचीचितत · लृङ् (आत्मने.): अचेतयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चेतन · ण्वुल्: चेतकः · तृच्: चेतयिता · यत्: चेत्यः · तव्य: चेतयितव्यः · अनीयर्: चेतनीयः · क्त: चेतितः · क्तवतु: चेतितवान् · शानच्: चेतयमानः · क्त्वा: चेतयित्वा · ल्यप्: प्रचेत्य · तुमुन्: चेतयितुम् · णमुल्: चेतम् · क्तिन्: चेत्ति · क्वसु: चेतयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चेतयते | चित् धातु (चुरादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: चेतयता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · तद्धित: चेतय + तल् (भाववाचक) | चित् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) |
चेतयते ➤ विचार करना, चिंतन करना, स्मरण करना, याद करना
संस्कृत: सञ्चेतने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.५ सेकण्ड