॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कामना, इच्छा, कल्पना, चाह, अभिलाषा
संस्कृत: अभिप्रायः, वशः · पर्याय: अभिप्राय, आशय, भाव
व्युत्पत्ति: छन्द्-घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छन्दः | छन्दौ | छन्दाः |
| द्वितीया | छन्दम् | छन्दौ | छन्दान् |
| तृतीया | छन्देन | छन्दाभ्याम् | छन्दैः |
| चतुर्थी | छन्दाय | छन्दाभ्याम् | छन्देभ्यः |
| पञ्चमी | छन्दात् / छन्दाद् | छन्दाभ्याम् | छन्देभ्यः |
| षष्ठी | छन्दस्य | छन्दयोः | छन्दानाम् |
| सप्तमी | छन्दे | छन्दयोः | छन्देषु |
| सम्बोधन | हे छन्द | हे छन्दौ | हे छन्दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छन्दम् | छन्द (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: छन्द् + अच्) अन्य सम्भावना: अव्यय — छन्द् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) | छन्द (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छन्द् + अच् |
छन्दम् 📚 ➤ कामना, इच्छा, कल्पना, चाह, अभिलाषा
संस्कृत: अभिप्रायः, वशः · पर्याय: अभिप्राय, आशय, भाव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छंद 📚 | वेदों के वाक्यों का वह भेद जो अक्षरों की गणना के अनुसार किया गया है । … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| छन्द |
आशय (३.२.२०) — अभिप्राय, आशय |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड