॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जलाना, प्रज्वलित करना
संस्कृत: सन्दीपने
अंग्रेज़ी: to ignite, to set on fire
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छर्दतात् / छर्दताद् / छर्दतु / छर्दयतात् / छर्दयताद् / छर्दयतु | छर्दताम् / छर्दयताम् | छर्दन्तु / छर्दयन्तु |
| मध्यम | छर्द / छर्दतात् / छर्दताद् / छर्दय / छर्दयतात् / छर्दयताद् | छर्दतम् / छर्दयतम् | छर्दत / छर्दयत |
| उत्तम | छर्दयानि / छर्दानि | छर्दयाव / छर्दाव | छर्दयाम / छर्दाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छर्दति · लट् (आत्मने.): छर्दयते · लिट्: चच्छर्द · लिट् (आत्मने.): छर्दयाञ्चक्रे · लुट्: छर्दयिता · लुट् (आत्मने.): छर्दयिता · लृट्: छर्दयिष्यति · लृट् (आत्मने.): छर्दयिष्यते · लोट्: छर्दतात् · लोट् (आत्मने.): छर्दयताम् · लङ्: अच्छर्दत् · लङ् (आत्मने.): अच्छर्दयत · विधिलिङ्: छर्दयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): छर्दयेत · आशीर्लिङ्: छर्द्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): छर्दयिषीष्ट · लुङ्: अचच्छर्दत् · लुङ् (आत्मने.): अचच्छर्दत · लृङ्: अच्छर्दयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अच्छर्दयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छर्दन · ण्वुल्: छर्दकः · तृच्: छर्दिता · यत्: छर्द्यः · तव्य: छर्दितव्यः · अनीयर्: छर्दनीयः · क्त: छृण्णः · क्तवतु: छृण्णवान् · शतृ: छर्दन् · स्य-शतृ: छर्दिष्यन् · शानच्: छर्दयमानः · क्त्वा: छर्दित्वा · ल्यप्: प्रच्छृद्य · तुमुन्: छर्दितुम् · णमुल्: छर्दम् · घञ्: छर्दः · क्तिन्: छृत्ति · क्वसु: चच्छृद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छर्द | छृद् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: छर्द (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: छृद् + घञ् | छर्द (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: छर्द् + अच् |
छर्द 📚 ➤ जलाना, प्रज्वलित करना
संस्कृत: सन्दीपने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छृद् 📚 | cl. 7. (Impv. छृणत्तु, 2. sg. छृन्धि; fut., छर्दिष्यति and छर्त्स्य्˚,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड