॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छा | छे | छाः |
| द्वितीया | छाम् | छे | छाः |
| तृतीया | छया | छाभ्याम् | छाभिः |
| चतुर्थी | छायै | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| पञ्चमी | छायाः | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| षष्ठी | छायाः | छयोः | छानाम् |
| सप्तमी | छायाम् | छयोः | छासु |
| सम्बोधन | हे छे | हे छे | हे छाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छ्यति | छ्यतः | छ्यन्ति |
| मध्यम | छ्यसि | छ्यथः | छ्यथ |
| उत्तम | छ्यामि | छ्यावः | छ्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छ्यति · लिट्: चच्छौ · लुट्: छाता · लृट्: छास्यति · लोट्: छ्यतात् · लङ्: अच्छ्यत् · विधिलिङ्: छ्येत् · आशीर्लिङ्: छायात् · लुङ्: अच्छात् · लृङ्: अच्छास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छान · ण्वुल्: छायकः · तृच्: छाता · यत्: छेयः · तव्य: छातव्यः · अनीयर्: छानीयः · क्त: छितः · क्तवतु: छितवान् · शतृ: छ्यन् · स्य-शतृ: छास्यन् · क्त्वा: छित्वा · ल्यप्: प्रच्छाय · तुमुन्: छातुम् · णमुल्: छायम् · घञ्: छायः · क्तिन्: छिति · क्वसु: चच्छिवान्
अर्थ: इलायची
संस्कृत: कश्चन फलवृक्षविशेषः · पर्याय: पृथ्वीका, चन्द्रबाला, निष्कुटी, बहुला
अंग्रेज़ी: cardamom
व्युत्पत्ति: इल्-अच्-टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | एला | एले | एलाः |
| द्वितीया | एलाम् | एले | एलाः |
| तृतीया | एलया | एलाभ्याम् | एलाभिः |
| चतुर्थी | एलायै | एलाभ्याम् | एलाभ्यः |
| पञ्चमी | एलायाः | एलाभ्याम् | एलाभ्यः |
| षष्ठी | एलायाः | एलयोः | एलानाम् |
| सप्तमी | एलायाम् | एलयोः | एलासु |
| सम्बोधन | हे एले | हे एले | हे एलाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छा | छा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् 📚 अन्य सम्भावना: छा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् |
| एला | एला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: इल् + अच्) अन्य सम्भावना: एला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन | एला (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
छा 📚 ➤ काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
एला 📚 ➤ इलायची
संस्कृत: कश्चन फलवृक्षविशेषः · पर्याय: पृथ्वीका, चन्द्रबाला, निष्कुटी, बहुला
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| एला |
बड़ी इलायची के नाम (२.४.१२५) — पृथ्वीका, चन्द्रबाला, निष्कुटि, बहुला |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| छैला | छा + एला | वृद्धि | वृद्धिरेचि (६.१.८८) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड