॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to have power, to gain power, to explain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अबीबलत | अबीबलेताम् | अबीबलन्त |
| मध्यम | अबीबलथाः | अबीबलेथाम् | अबीबलध्वम् |
| उत्तम | अबीबले | अबीबलावहि | अबीबलामहि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बलयति · लट् (आत्मने.): बलयते · लिट्: बलयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): बलयाञ्चक्रे · लुट्: बलयिता · लुट् (आत्मने.): बलयिता · लृट्: बलयिष्यति · लृट् (आत्मने.): बलयिष्यते · लोट्: बलयतात् · लोट् (आत्मने.): बलयताम् · लङ्: अबलयत् · लङ् (आत्मने.): अबलयत · विधिलिङ्: बलयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): बलयेत · आशीर्लिङ्: बल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): बलयिषीष्ट · लुङ्: अबीबलत् · लुङ् (आत्मने.): अबीबलत · लृङ्: अबलयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अबलयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बलन · ण्वुल्: बलकः · तृच्: बलयिता · यत्: बल्यः · तव्य: बलयितव्यः · अनीयर्: बलनीयः · क्त: बलितः · क्तवतु: बलितवान् · शतृ: बलयन् · स्य-शतृ: बलयिष्यन् · शानच्: बलयमानः · क्त्वा: बलयित्वा · ल्यप्: प्रबलय्य · तुमुन्: बलयितुम् · णमुल्: बालम् · क्तिन्: बल्ति · क्वसु: बलयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जा-बालि | समास: जा + बल् कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: बल् धातु (चुरादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: बल् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | बाली (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
जाबालि 📚जा 📚बल् ➤ जा (से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत) + बल् (बलयुक्त होना या करना, स्पष्ट करना)
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जा 📚 | रहा है ।—जयं॰ प्र॰, पृ॰ ८६ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| बल् 📚 | only Intens. बल्बलीति, to whirl round in a circle, ŚBr | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड