॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
व्युत्पत्ति: जि / जन् / जु + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जा | जे | जाः |
| द्वितीया | जाम् | जे | जाः |
| तृतीया | जया | जाभ्याम् | जाभिः |
| चतुर्थी | जायै | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| पञ्चमी | जायाः | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| षष्ठी | जायाः | जयोः | जानाम् |
| सप्तमी | जायाम् | जयोः | जासु |
| सम्बोधन | हे जे | हे जे | हे जाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: ifc. gone
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | इता | इते | इताः |
| द्वितीया | इताम् | इते | इताः |
| तृतीया | इतया | इताभ्याम् | इताभिः |
| चतुर्थी | इतायै | इताभ्याम् | इताभ्यः |
| पञ्चमी | इतायाः | इताभ्याम् | इताभ्यः |
| षष्ठी | इतायाः | इतयोः | इतानाम् |
| सप्तमी | इतायाम् | इतयोः | इतासु |
| सम्बोधन | हे इते | हे इते | हे इताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | एति | इतः | यन्ति |
| मध्यम | एषि | इथः | इथ |
| उत्तम | एमि | इवः | इमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एति · लिट्: इयाय · लुट्: एता · लृट्: एष्यति · लोट्: इतात् · लङ्: ऐत् · विधिलिङ्: इयात् · आशीर्लिङ्: ईयात् · लुङ्: अगात् · लृङ्: ऐष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अयन · ण्वुल्: आयकः · तृच्: एता · यत्: एयः · तव्य: एतव्यः · अनीयर्: अयनीयः · क्त: इतः · क्तवतु: इतवान् · शतृ: यन् · स्य-शतृ: एष्यन् · क्त्वा: इत्वा · ल्यप्: प्रेत्य · तुमुन्: एतुम् · णमुल्: आयम् · क्तिन्: इति · क्वसु: ईयिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जा | जा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: जै + अच्) अन्य सम्भावना: जा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जै + अच् |
| अप्-इता | समास: अप् + इता तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: इता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: इ + क्त 📚 अन्य सम्भावना: इता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: इ + क्त | इता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: इ + क्त |
जा 📚 ➤ से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
अप्इता 📚अप् 📚इता ➤ अप् (पानी) + इता (जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)))
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जा 📚 | रहा है ।—जयं॰ प्र॰, पृ॰ ८६ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अप् 📚 | जल । पानी | 🟠🔵🟣🟢 |
| इता 📚 | पु वि॰ इतना । इस मात्रा का | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अप् |
जल के नाम (१.१०.३) — वार्, वारि, सलिल, कमल, जल, पयस्, कीलाल, अमृत संज्ञा के अर्थ में, कर्ता से भिन्न कारक में और भाव में (३.५.१५) — घञ्, अच्, नङ्, अथुच्, कर्ता, भाव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जाबिता | जा + अप् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| जाबिता | अप् + इता | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड