॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जल, ताजा दूध
संस्कृत: प्राणधारणे
अंग्रेज़ी: to live,to revive,to live upon, to survive
व्युत्पत्ति: जिव्+अनीयर् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जीवनीयम् | जीवनीये | जीवनीयानि |
| द्वितीया | जीवनीयम् | जीवनीये | जीवनीयानि |
| तृतीया | जीवनीयेन | जीवनीयाभ्याम् | जीवनीयैः |
| चतुर्थी | जीवनीयाय | जीवनीयाभ्याम् | जीवनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | जीवनीयात् / जीवनीयाद् | जीवनीयाभ्याम् | जीवनीयेभ्यः |
| षष्ठी | जीवनीयस्य | जीवनीययोः | जीवनीयानाम् |
| सप्तमी | जीवनीये | जीवनीययोः | जीवनीयेषु |
| सम्बोधन | हे जीवनीय | हे जीवनीये | हे जीवनीयानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जीवति | जीवतः | जीवन्ति |
| मध्यम | जीवसि | जीवथः | जीवथ |
| उत्तम | जीवामि | जीवावः | जीवामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जीवति · लिट्: जिजीव · लुट्: जीविता · लृट्: जीविष्यति · लोट्: जीवतात् · लङ्: अजीवत् · विधिलिङ्: जीवेत् · आशीर्लिङ्: जीव्यात् · लुङ्: अजीवीत् · लृङ्: अजीविष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जीवन · ण्वुल्: जीवकः · तृच्: जीविता · ण्यत्: जीव्यः · तव्य: जीवितव्यः · अनीयर्: जीवनीयः · क्त: जीवितः · क्तवतु: जीवितवान् · शतृ: जीवन् · स्य-शतृ: जीविष्यन् · क्त्वा: जीवित्वा · ल्यप्: प्रजीव्य · तुमुन्: जीवितुम् · णमुल्: जीवम् · घञ्: जीवः · क्तिन्: ज्यूति · क्वसु: जिजीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जीवनीय | जीवनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जीव् + अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: जीवनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जीव् + अनीयर् |
जीवनीय 📚 ➤ जल, ताजा दूध
संस्कृत: प्राणधारणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जीवनीय 📚 | जीवनप्रद | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड