॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
व्युत्पत्ति: जि / जन् / जु + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जा | जे | जाः |
| द्वितीया | जाम् | जे | जाः |
| तृतीया | जया | जाभ्याम् | जाभिः |
| चतुर्थी | जायै | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| पञ्चमी | जायाः | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| षष्ठी | जायाः | जयोः | जानाम् |
| सप्तमी | जायाम् | जयोः | जासु |
| सम्बोधन | हे जे | हे जे | हे जाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मनन करना, मन को एकाग्र करना, पूजा करना (भाववाचक स्त्री-कृदन्त)
संस्कृत: समाधौ
अंग्रेज़ी: to meditate,to practise, to concentrate, to think, to pray, to worship
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शीला | शीले | शीलाः |
| द्वितीया | शीलाम् | शीले | शीलाः |
| तृतीया | शीलया | शीलाभ्याम् | शीलाभिः |
| चतुर्थी | शीलायै | शीलाभ्याम् | शीलाभ्यः |
| पञ्चमी | शीलायाः | शीलाभ्याम् | शीलाभ्यः |
| षष्ठी | शीलायाः | शीलयोः | शीलानाम् |
| सप्तमी | शीलायाम् | शीलयोः | शीलासु |
| सम्बोधन | हे शीले | हे शीले | हे शीलाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शीलति | शीलतः | शीलन्ति |
| मध्यम | शीलसि | शीलथः | शीलथ |
| उत्तम | शीलामि | शीलावः | शीलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शीलति · लिट्: शिशील · लुट्: शीलिता · लृट्: शीलिष्यति · लोट्: शीलतात् · लङ्: अशीलत् · विधिलिङ्: शीलेत् · आशीर्लिङ्: शील्यात् · लुङ्: अशीलीत् · लृङ्: अशीलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शीलन · ण्वुल्: शीलकः · तृच्: शीलिता · ण्यत्: शील्यः · तव्य: शीलितव्यः · अनीयर्: शीलनीयः · क्त: शीलितः · क्तवतु: शीलितवान् · शतृ: शीलन् · स्य-शतृ: शीलिष्यन् · क्त्वा: शीलित्वा · ल्यप्: प्रशील्य · तुमुन्: शीलितुम् · णमुल्: शीलम् · घञ्: शीलः · क्तिन्: शील्ति · क्वसु: शिशील्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जा | जा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: जै + अच्) अन्य सम्भावना: जा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जै + अच् |
| उशीला | शीला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + शील् + अ 📚 अन्य सम्भावना: शीला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + शील् + अ | शीला (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + शील् + अ |
जा 📚 ➤ से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
उशीला 📚 ➤ मनन करना, मन को एकाग्र करना, पूजा करना (भाववाचक स्त्री-कृदन्त)
संस्कृत: समाधौ
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जोशीला | जा + उशीला | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड