॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विह्वल होना, दुखित होना, हृदरोगी होना
संस्कृत: वैक्लव्ये
अंग्रेज़ी: to be confused, to be distressed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | टलतात् / टलताद् / टलतु | टलताम् | टलन्तु |
| मध्यम | टल / टलतात् / टलताद् | टलतम् | टलत |
| उत्तम | टलानि | टलाव | टलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: टलति · लिट्: टटाल · लुट्: टलिता · लृट्: टलिष्यति · लोट्: टलतात् · लङ्: अटलत् · विधिलिङ्: टलेत् · आशीर्लिङ्: टल्यात् · लुङ्: अटालीत् · लृङ्: अटलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: टलन · ण्वुल्: टालकः · तृच्: टलिता · ण्यत्: टाल्यः · तव्य: टलितव्यः · अनीयर्: टलनीयः · क्त: टलितः · क्तवतु: टलितवान् · शतृ: टलन् · स्य-शतृ: टलिष्यन् · क्त्वा: टलित्वा · ल्यप्: प्रटल्य · तुमुन्: टलितुम् · णमुल्: टालम् · घञ्: टालः · क्तिन्: टल्ति · क्वसु: टेलिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: a croak (imitation of the sound uttered by a frog), TāṇḍyaBr.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: भौंरा
संस्कृत: वृश्चिकः, भ्रमरः · पर्याय: द्रुण, वृश्चिक
व्युत्पत्ति: अल्+इन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अलिः | अली | अलयः |
| द्वितीया | अलिम् | अली | अलीन् |
| तृतीया | अलिना | अलिभ्याम् | अलिभिः |
| चतुर्थी | अलये | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| पञ्चमी | अलेः | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| षष्ठी | अलेः | अल्योः | अलीनाम् |
| सप्तमी | अलौ | अल्योः | अलिषु |
| सम्बोधन | हे अले | हे अली | हे अलयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| टल | टल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: टल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: टल् + अच् | टल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: टल् + अच् |
| आट् | अव्ययम् 📚 |
| अली | अलि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: अलिन् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | अलि (पुं.) — सम्बोधन, द्विवचन |
टल 📚 ➤ विह्वल होना, दुखित होना, हृदरोगी होना
संस्कृत: वैक्लव्ये
आट् 📚 ➤ a croak (imitation of the sound uttered by a frog), TāṇḍyaBr. (अंग्रेज़ी कोश)
अली 📚 ➤ भौंरा
संस्कृत: वृश्चिकः, भ्रमरः · पर्याय: द्रुण, वृश्चिक
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| टल् 📚 | (= √ ट्वल्, द्वल्) cl. 1. P. ˚लति (pf. टटाल, Pāṇ. vii, 4, 54, Sch.) to… | 🔵🟣 |
| आट् 📚 | ind. a croak (imitation of the sound uttered by a frog), TāṇḍyaBr | 🔵 |
| अलि 📚 | भौंरा । भ्रमर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अलि |
बिच्छू (२.५.१५) — द्रुण, वृश्चिक भौंरे के और नाम (२.५.३२) — द्विरेफ, पुष्पलिह्, भृंग, षट्पद, भ्रमर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| टलाटली | टल + आट् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| टलाटली | आट् + अली | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड