🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:26:50 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

तनक्ति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

तनक्ति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

तनक्ति

अर्थ: संकुचित होना, संकोच होना

संस्कृत: सङ्कोचने

अंग्रेज़ी: to contract, to reduce, to constrict

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. तञ्च् धातु (रुधादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — तञ्च् (रुधादिगण) · अर्थ: संकुचित होना, संकोच होना (सङ्कोचने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमतनक्तितङ्क्तःतञ्चन्ति
मध्यमतनक्षितङ्क्थःतङ्क्थ
उत्तमतनच्मितञ्च्वःतञ्च्मः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तनक्ति · लिट्: ततञ्च · लुट्: तङ्क्ता · लृट्: तङ्क्ष्यति · लोट्: तङ्क्तात् · लङ्: अतनक् · विधिलिङ्: तञ्च्यात् · आशीर्लिङ्: तच्यात् · लुङ्: अतञ्चीत् · लृङ्: अतङ्क्ष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तञ्चन · ण्वुल्: तञ्चकः · तृच्: तङ्क्ता · ण्यत्: तञ्च्यः · तव्य: तङ्क्तव्यः · अनीयर्: तञ्चनीयः · क्त: तक्तः · क्तवतु: तक्तवान् · शतृ: तञ्चन् · स्य-शतृ: तङ्क्ष्यन् · क्त्वा: तक्त्वा · ल्यप्: प्रतच्य · तुमुन्: तङ्क्तुम् · णमुल्: तञ्चम् · घञ्: तङ्कः · क्तिन्: तक्ति · क्वसु: तेचिवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
तनक्तितञ्च् धातु (रुधादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

तनक्ति ➤ संकुचित होना, संकोच होना
संस्कृत: सङ्कोचने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें