🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:37:56 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

तपति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

तपति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

तपति

अर्थ: तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना

संस्कृत: दाहे

अंग्रेज़ी: to become hot, to glow, to burn, to be jealous

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. तप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. तप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. तपत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तप् + शतृ
  4. तपत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तप् + शतृ
  5. तपती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — तप् (चुरादिगण) · अर्थ: तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना (दाहे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमतपति / तापयतितपतः / तापयतःतपन्ति / तापयन्ति
मध्यमतपसि / तापयसितपथः / तापयथःतपथ / तापयथ
उत्तमतपामि / तापयामितपावः / तापयावःतपामः / तापयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तपति · लट् (आत्मने.): तापयते · लिट्: तताप · लिट् (आत्मने.): तापयाञ्चक्रे · लुट्: तप्ता · लुट् (आत्मने.): तापयिता · लृट्: तप्स्यति · लृट् (आत्मने.): तापयिष्यते · लोट्: तपतात् · लोट् (आत्मने.): तापयताम् · लङ्: अतपत् · लङ् (आत्मने.): अतापयत · विधिलिङ्: तपेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तापयेत · आशीर्लिङ्: तप्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तापयिषीष्ट · लुङ्: अताप्सीत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतपत · लृङ्: अतप्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतापयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तपन · ण्वुल्: तापकः · तृच्: तप्ता · यत्: तप्यः · तव्य: तप्तव्यः · अनीयर्: तपनीयः · क्त: तप्तः · क्तवतु: तप्तवान् · शतृ: तपन् · स्य-शतृ: तप्स्यन् · शानच्: तापयमानः · क्त्वा: तप्त्वा · ल्यप्: प्रतप्य · तुमुन्: तप्तुम् · णमुल्: तापम् · घञ्: तापः · क्तिन्: तप्ति · क्वसु: तेपिवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
तपतितप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: तप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | तपत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तप् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

तपति ➤ तप्त होना, जलना, जलाना, तप्त करना, मन या शरीर में जलना
संस्कृत: दाहे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें