॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: Lakṣmī, L.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ता | ते | ताः |
| द्वितीया | ताम् | ते | ताः |
| तृतीया | तया | ताभ्याम् | ताभिः |
| चतुर्थी | तायै | ताभ्याम् | ताभ्यः |
| पञ्चमी | तायाः | ताभ्याम् | ताभ्यः |
| षष्ठी | तायाः | तयोः | तानाम् |
| सप्तमी | तायाम् | तयोः | तासु |
| सम्बोधन | हे ते | हे ते | हे ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: खाना
संस्कृत: अदने
अंग्रेज़ी: to eat
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जमतात् / जमताद् / जमतु | जमताम् | जमन्तु |
| मध्यम | जम / जमतात् / जमताद् | जमतम् | जमत |
| उत्तम | जमानि | जमाव | जमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जमति · लिट्: जजाम · लुट्: जमिता · लृट्: जमिष्यति · लोट्: जमतात् · लङ्: अजमत् · विधिलिङ्: जमेत् · आशीर्लिङ्: जम्यात् · लुङ्: अजमीत् · लृङ्: अजमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जमन · ण्वुल्: जमकः · तृच्: जमिता · यत्: जम्यः · तव्य: जमितव्यः · अनीयर्: जमनीयः · क्त: जान्तः · क्तवतु: जान्तवान् · शतृ: जमन् · स्य-शतृ: जमिष्यन् · क्त्वा: जान्त्वा · ल्यप्: प्रजम्य · तुमुन्: जमितुम् · णमुल्: जमम् · घञ्: जमः · क्तिन्: जान्ति · क्वसु: जेमिवान्
अर्थ: लांगल, खेत जोतने का एक प्रधान उपकरण
संस्कृत: हलम् · पर्याय: लाङ्गल, गोदारण, सीर, पोत्र
व्युत्पत्ति: हल्+क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हलम् | हले | हलानि |
| द्वितीया | हलम् | हले | हलानि |
| तृतीया | हलेन | हलाभ्याम् | हलैः |
| चतुर्थी | हलाय | हलाभ्याम् | हलेभ्यः |
| पञ्चमी | हलात् / हलाद् | हलाभ्याम् | हलेभ्यः |
| षष्ठी | हलस्य | हलयोः | हलानाम् |
| सप्तमी | हले | हलयोः | हलेषु |
| सम्बोधन | हे हल | हे हले | हे हलानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| ता | ता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 |
| आजम | आ + जम् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: जम (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + जम् + घञ् | जम (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + जम् + अच् |
| हल | हल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: हल् + अच्) अन्य सम्भावना: हल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | हल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
ता 📚 ➤ एक भाववाचक प्रत्यय जो विशेषण और संज्ञा शब्दों के आगे लगता है । जैसे,—उ… उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): Lakṣmī, L.
आजम 📚 ➤ खाना
संस्कृत: अदने
हल 📚 ➤ लांगल, खेत जोतने का एक प्रधान उपकरण
संस्कृत: हलम् · पर्याय: लाङ्गल, गोदारण, सीर, पोत्र
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| ता 📚 | एक भाववाचक प्रत्यय जो विशेषण और संज्ञा शब्दों के आगे लगता है । जैसे,—उ… | 🟠🔵 |
| जम् 📚 | ज्मा, ज्मस्. See 2. क्षम् | 🔵🟣🟤 |
| हल 📚 | वह यंत्र या औजार जिससे बीज बोने के लिये जमीन जोती जाती है । वह औजार जि… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| हल |
जुए की रस्सी (२.९.१३) — आबन्ध, योत्र, योक्त्र हल (२.९.१४) — लांगल, गोदारण, सीर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| ताजमहल | ता + आजम | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड