॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तेल लगाना, सिद्ध होना, चिकना होना
संस्कृत: स्नेहने
अंग्रेज़ी: to oil, to be greasy, to anoint
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तिलतात् / तिलताद् / तिलतु | तिलताम् | तिलन्तु |
| मध्यम | तिल / तिलतात् / तिलताद् | तिलतम् | तिलत |
| उत्तम | तिलानि | तिलाव | तिलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तिलति · लिट्: तितेल · लुट्: तेलिता · लृट्: तेलिष्यति · लोट्: तिलतात् · लङ्: अतिलत् · विधिलिङ्: तिलेत् · आशीर्लिङ्: तिल्यात् · लुङ्: अतेलीत् · लृङ्: अतेलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तेलन · ण्वुल्: तेलकः · तृच्: तेलिता · ण्यत्: तेल्यः · तव्य: तेलितव्यः · अनीयर्: तेलनीयः · क्त: तिलितः · क्तवतु: तिलितवान् · शतृ: तिलन् · स्य-शतृ: तेलिष्यन् · क्त्वा: तिलित्वा · ल्यप्: प्रतिल्य · तुमुन्: तेलितुम् · णमुल्: तेलम् · घञ्: तेलः · क्तिन्: तिल्ति · क्वसु: तितिल्वान्
अर्थ: टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
अंग्रेज़ी: to move tortuously, to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आक | आकतुः | आकुः |
| मध्यम | आकिथ | आकथुः | आक |
| उत्तम | आक | आकिव | आकिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अकति · लिट्: आक · लुट्: अकिता · लृट्: अकिष्यति · लोट्: अकतात् · लङ्: आकत् · विधिलिङ्: अकेत् · आशीर्लिङ्: अक्यात् · लुङ्: आकीत् · लृङ्: आकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अकन · ण्वुल्: आककः · तृच्: अकिता · ण्यत्: आक्यः · तव्य: अकितव्यः · अनीयर्: अकनीयः · क्त: अकितः · क्तवतु: अकितवान् · शतृ: अकन् · स्य-शतृ: अकिष्यन् · क्त्वा: अकित्वा · ल्यप्: प्राक्य · तुमुन्: अकितुम् · णमुल्: आकम् · घञ्: आकः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तिल | तिल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तिल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आक | अक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अक् + घञ् | अक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
तिल 📚 ➤ तेल लगाना, सिद्ध होना, चिकना होना
संस्कृत: स्नेहने
आक 📚 ➤ टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तिल् 📚 | cl. 1. तेलति, to go, Dhātup | 🔵🟣 |
| अक् 📚 | cl. 1. P. अकति, to move tortuously (like a snake), L.; Cf. √ अग् and √… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| तिलाक | तिल + आक | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड