🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:38:08 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

दंसति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

दंसति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

दंसति

अर्थ: देखना, काटना, डसना

संस्कृत: दर्शनदंशनयोः

अंग्रेज़ी: to see, to bite,to sting

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. दंस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. दंसत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दंस् + शतृ
  3. दंसत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दंस् + शतृ
  4. दंसता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दंस् + घञ् · तद्धित: दंस + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — दंस् (चुरादिगण) · अर्थ: देखना, काटना, डसना (दर्शनदंशनयोः)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमदंसतिदंसतःदंसन्ति
मध्यमदंससिदंसथःदंसथ
उत्तमदंसामिदंसावःदंसामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दंसति · लट् (आत्मने.): दंसयते · लिट्: ददंस · लिट् (आत्मने.): दंसयाञ्चक्रे · लुट्: दंसिता · लुट् (आत्मने.): दंसयिता · लृट्: दंसिष्यति · लृट् (आत्मने.): दंसयिष्यते · लोट्: दंसतात् · लोट् (आत्मने.): दंसयताम् · लङ्: अदंसत् · लङ् (आत्मने.): अदंसयत · विधिलिङ्: दंसेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): दंसयेत · आशीर्लिङ्: दंस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दंसयिषीष्ट · लुङ्: अदंसीत् · लुङ् (आत्मने.): अददंसत · लृङ्: अदंसिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अदंसयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दंसन · ण्वुल्: दंसकः · तृच्: दंसिता · यत्: दंस्यः · ण्यत्: दंस्यः · तव्य: दंसितव्यः · अनीयर्: दंसनीयः · क्त: दंसितः · क्तवतु: दंसितवान् · शतृ: दंसन् · स्य-शतृ: दंसिष्यन् · शानच्: दंसयमानः · क्त्वा: दंसित्वा · ल्यप्: प्रदंस्य · तुमुन्: दंसितुम् · णमुल्: दंसम् · घञ्: दंसः · क्तिन्: दंस्ति · क्वसु: ददंस्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
दंसतिदंस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: दंसत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दंस् + शतृ | दंसत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दंस् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

दंसति ➤ देखना, काटना, डसना
संस्कृत: दर्शनदंशनयोः

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें