॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, डसना, दंश मारना
संस्कृत: दशने
अंग्रेज़ी: to bite,to sting
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दशतात् / दशताद् / दशतु | दशताम् | दशन्तु |
| मध्यम | दश / दशतात् / दशताद् | दशतम् | दशत |
| उत्तम | दशानि | दशाव | दशाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दशति · लिट्: ददंश · लुट्: दंष्टा · लृट्: दङ्क्ष्यति · लोट्: दशतात् · लङ्: अदशत् · विधिलिङ्: दशेत् · आशीर्लिङ्: दश्यात् · लुङ्: अदाङ्क्षीत् · लृङ्: अदङ्क्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दंशन · ण्वुल्: दंशकः · तृच्: दंष्टा · ण्यत्: दंश्यः · तव्य: दंष्टव्यः · अनीयर्: दंशनीयः · क्त: दष्टः · क्तवतु: दष्टवान् · शतृ: दशन् · स्य-शतृ: दङ्क्ष्यन् · क्त्वा: दष्ट्वा · ल्यप्: प्रदश्य · तुमुन्: दंष्टुम् · णमुल्: दंशम् · घञ्: दंशः · क्तिन्: दष्टि · क्वसु: देशिवान्
अर्थ: पूजा करना, अर्चना करना
संस्कृत: पूजायाम्
अंग्रेज़ी: to be worthty, to be eligible, to have merit
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अर्हतात् / अर्हताद् / अर्हतु / अर्हयतात् / अर्हयताद् / अर्हयतु | अर्हताम् / अर्हयताम् | अर्हन्तु / अर्हयन्तु |
| मध्यम | अर्ह / अर्हतात् / अर्हताद् / अर्हय / अर्हयतात् / अर्हयताद् | अर्हतम् / अर्हयतम् | अर्हत / अर्हयत |
| उत्तम | अर्हयाणि / अर्हाणि | अर्हयाव / अर्हाव | अर्हयाम / अर्हाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अर्हति · लट् (आत्मने.): अर्हयते · लिट्: अर्हयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): अर्हयाञ्चक्रे · लुट्: अर्हयिता · लुट् (आत्मने.): अर्हयिता · लृट्: अर्हयिष्यति · लृट् (आत्मने.): अर्हयिष्यते · लोट्: अर्हतात् · लोट् (आत्मने.): अर्हयताम् · लङ्: आर्हत् · लङ् (आत्मने.): आर्हयत · विधिलिङ्: अर्हयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): अर्हयेत · आशीर्लिङ्: अर्ह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अर्हयिषीष्ट · लुङ्: आर्जिहत् · लुङ् (आत्मने.): आर्जिहत · लृङ्: आर्हयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आर्हयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अर्हण · ण्वुल्: अर्हकः · तृच्: अर्हिता · यत्: अर्ह्यः · ण्यत्: अर्ह्यः · तव्य: अर्हितव्यः · अनीयर्: अर्हणीयः · क्त: अर्हितः · क्तवतु: अर्हितवान् · शतृ: अर्हन् · स्य-शतृ: अर्हिष्यन् · शानच्: अर्हयमाणः · क्त्वा: अर्हित्वा · ल्यप्: प्रार्ह्य · तुमुन्: अर्हितुम् · णमुल्: अर्हम् · घञ्: अर्हः · क्तिन्: अर्ढि · क्वसु: आनर्हिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दश | दंश् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: दशन् (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन | दशन् (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन |
| अर्ह | अर्ह् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अर्ह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | अर्ह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
दश 📚 ➤ काटना, डसना, दंश मारना
संस्कृत: दशने
अर्ह 📚 ➤ पूजा करना, अर्चना करना
संस्कृत: पूजायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दंश् 📚 | or दंस् cl. 1. 10. P. ˚शति, ˚शयति or ˚स्˚, ‘to speak’ or ‘to shine’, D… | 🔵🟣 |
| अर्ह् 📚 | cl. 1. P. अर्हति, rarely Ā. अर्हते [MBh. iii, 1580; R.], (p. अर्हत् … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दशार्ह | दश + अर्ह | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड