॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: फेंकना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: उपक्षये
अंग्रेज़ी: = दोसित, Pāṇ. vii, 2, 27; Vop. xxvi.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दस्तः | दस्तौ | दस्ताः |
| द्वितीया | दस्तम् | दस्तौ | दस्तान् |
| तृतीया | दस्तेन | दस्ताभ्याम् | दस्तैः |
| चतुर्थी | दस्ताय | दस्ताभ्याम् | दस्तेभ्यः |
| पञ्चमी | दस्तात् / दस्ताद् | दस्ताभ्याम् | दस्तेभ्यः |
| षष्ठी | दस्तस्य | दस्तयोः | दस्तानाम् |
| सप्तमी | दस्ते | दस्तयोः | दस्तेषु |
| सम्बोधन | हे दस्त | हे दस्तौ | हे दस्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दस्यति | दस्यतः | दस्यन्ति |
| मध्यम | दस्यसि | दस्यथः | दस्यथ |
| उत्तम | दस्यामि | दस्यावः | दस्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दस्यति · लिट्: ददास · लुट्: दसिता · लृट्: दसिष्यति · लोट्: दस्यतात् · लङ्: अदस्यत् · विधिलिङ्: दस्येत् · आशीर्लिङ्: दस्यात् · लुङ्: अदसत् · लृङ्: अदसिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दसन · ण्वुल्: दासकः · तृच्: दसिता · ण्यत्: दास्यः · तव्य: दसितव्यः · अनीयर्: दसनीयः · क्त: दस्तः · क्तवतु: दस्तवान् · शतृ: दस्यन् · स्य-शतृ: दसिष्यन् · क्त्वा: दस्त्वा · ल्यप्: प्रदस्य · तुमुन्: दसितुम् · णमुल्: दासम् · घञ्: दासः · क्तिन्: दस्ति · क्वसु: देसिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दस्तम् | दस्त (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दस् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: दस्त (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दस् + क्त | दस्त (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दस् + क्त |
दस्तम् 📚 ➤ फेंकना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: उपक्षये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दस्त 📚 | छोडा़ हुआ । त्यक्त । बहिष्कृत | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड