॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जलाना, नष्ट करना, दुःख देना
संस्कृत: भस्मीकरणे
अंग्रेज़ी: to reduce to ashes,to burn, to destroy, to cause pain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अदहत् / अदहद् | अदहताम् | अदहन् |
| मध्यम | अदहः | अदहतम् | अदहत |
| उत्तम | अदहम् | अदहाव | अदहाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दहति · लिट्: ददाह · लुट्: दग्धा · लृट्: धक्ष्यति · लोट्: दहतात् · लङ्: अदहत् · विधिलिङ्: दहेत् · आशीर्लिङ्: दह्यात् · लुङ्: अधाक्षीत् · लृङ्: अधक्ष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दहन · ण्वुल्: दाहकः · तृच्: दग्धा · ण्यत्: दाह्यः · तव्य: दग्धव्यः · अनीयर्: दहनीयः · क्त: दग्धः · क्तवतु: दग्धवान् · शतृ: दहन् · स्य-शतृ: धक्ष्यन् · क्त्वा: दग्ध्वा · ल्यप्: प्रदह्य · तुमुन्: दग्धुम् · णमुल्: दाहम् · घञ्: दाहः · क्तिन्: दग्धि · क्वसु: देहिवान्
अर्थ: भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
अंग्रेज़ी: to decorate, to satisfy, to fulfill, to get rid of, to complete
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अलतात् / अलताद् / अलतु | अलताम् | अलन्तु |
| मध्यम | अल / अलतात् / अलताद् | अलतम् | अलत |
| उत्तम | अलानि | अलाव | अलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अलति · लिट्: आल · लुट्: अलिता · लृट्: अलिष्यति · लोट्: अलतात् · लङ्: आलत् · विधिलिङ्: अलेत् · आशीर्लिङ्: अल्यात् · लुङ्: आलीत् · लृङ्: आलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अलन · ण्वुल्: आलकः · तृच्: अलिता · ण्यत्: आल्यः · तव्य: अलितव्यः · अनीयर्: अलनीयः · क्त: अलितः · क्तवतु: अलितवान् · शतृ: अलन् · स्य-शतृ: अलिष्यन् · क्त्वा: अलित्वा · ल्यप्: प्राल्य · तुमुन्: अलितुम् · णमुल्: आलम् · घञ्: आलः · क्तिन्: अल्ति · क्वसु: आलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दहत् | दह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: दहत् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दह् + शतृ | दहत् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दह् + शतृ |
| अल | अल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अल् + अच् |
दहत् 📚 ➤ जलाना, नष्ट करना, दुःख देना
संस्कृत: भस्मीकरणे
अल 📚 ➤ भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दह् 📚 | cl. 1. P. दहति (ep. also Ā.; p. दहत्; impf. अदहत्; aor. अधाक्, RV. i… | 🔵🟣 |
| अल् 📚 | cl. 1. P. अलति, to adorn, L.; to be competent or able, L.; to prevent,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दहदल | दहत् + अल | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड