॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (विध्यर्थक कृदन्त — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to be made to give or pay, Kull.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दापनीयः | दापनीयौ | दापनीयाः |
| द्वितीया | दापनीयम् | दापनीयौ | दापनीयान् |
| तृतीया | दापनीयेन | दापनीयाभ्याम् | दापनीयैः |
| चतुर्थी | दापनीयाय | दापनीयाभ्याम् | दापनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | दापनीयात् / दापनीयाद् | दापनीयाभ्याम् | दापनीयेभ्यः |
| षष्ठी | दापनीयस्य | दापनीययोः | दापनीयानाम् |
| सप्तमी | दापनीये | दापनीययोः | दापनीयेषु |
| सम्बोधन | हे दापनीय | हे दापनीयौ | हे दापनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दापनीय | दापनीय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दै + णिच्+अनीयर् 📚 अन्य सम्भावना: दापनीय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दै + णिच्+अनीयर् |
दापनीय 📚 ➤ शुद्ध करना (विध्यर्थक कृदन्त — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: शोधने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दापनीय 📚 | mfn. to be made to give or pay, Kull | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड