॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मुण्डन करना, यज्ञ करना, दीक्षा देना, उपनयन करना, आत्मनिग्रह करना, धर्म सिखाना, आदेश देना
संस्कृत: मौण्ड्येज्योपनयननियमव्रतादेशेषु
अंग्रेज़ी: to shave, to perform a sacrifice, to initiate a mantra, to perform sacred thread ceremony, to practise self-restraint, to teach religious activities
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दीक्षते | दीक्षेते | दीक्षन्ते |
| मध्यम | दीक्षसे | दीक्षेथे | दीक्षध्वे |
| उत्तम | दीक्षे | दीक्षावहे | दीक्षामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): दीक्षते · लिट् (आत्मने.): दिदीक्षे · लुट् (आत्मने.): दीक्षिता · लृट् (आत्मने.): दीक्षिष्यते · लोट् (आत्मने.): दीक्षताम् · लङ् (आत्मने.): अदीक्षत · विधिलिङ् (आत्मने.): दीक्षेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दीक्षिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अदीक्षिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अदीक्षिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दीक्षण · ण्वुल्: दीक्षकः · तृच्: दीक्षिता · ण्यत्: दीक्ष्यः · तव्य: दीक्षितव्यः · अनीयर्: दीक्षणीयः · क्त: दीक्षितः · क्तवतु: दीक्षितवान् · शानच्: दीक्षमाणः · क्त्वा: दीक्षित्वा · ल्यप्: प्रदीक्ष्य · तुमुन्: दीक्षितुम् · णमुल्: दीक्षम् · घञ्: दीक्षः · क्तिन्: दीष्टि · क्वसु: दिदीक्ष्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दीक्षते | दीक्ष् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: दीक्षता (स्त्री.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दीक्ष् + घञ् · तद्धित: दीक्ष + तल् (भाववाचक) | दीक्षता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: दीक्ष् + घञ् · तद्धित: दीक्ष + तल् (भाववाचक) |
दीक्षते ➤ मुण्डन करना, यज्ञ करना, दीक्षा देना, उपनयन करना, आत्मनिग्रह करना, धर्म सिखाना, आदेश देना
संस्कृत: मौण्ड्येज्योपनयननियमव्रतादेशेषु
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड