॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुःख देना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: परितापे · पर्याय: सन्तापित, सन्तप्त, धूपित, धूपायित
अंग्रेज़ी: to feel sad
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दूनः | दूनौ | दूनाः |
| द्वितीया | दूनम् | दूनौ | दूनान् |
| तृतीया | दूनेन | दूनाभ्याम् | दूनैः |
| चतुर्थी | दूनाय | दूनाभ्याम् | दूनेभ्यः |
| पञ्चमी | दूनात् / दूनाद् | दूनाभ्याम् | दूनेभ्यः |
| षष्ठी | दूनस्य | दूनयोः | दूनानाम् |
| सप्तमी | दूने | दूनयोः | दूनेषु |
| सम्बोधन | हे दून | हे दूनौ | हे दूनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दूयते | दूयेते | दूयन्ते |
| मध्यम | दूयसे | दूयेथे | दूयध्वे |
| उत्तम | दूये | दूयावहे | दूयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): दूयते · लिट् (आत्मने.): दुदुवे · लुट् (आत्मने.): दविता · लृट् (आत्मने.): दविष्यते · लोट् (आत्मने.): दूयताम् · लङ् (आत्मने.): अदूयत · विधिलिङ् (आत्मने.): दूयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दविषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अदविष्ट · लृङ् (आत्मने.): अदविष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दवन · ण्वुल्: दावकः · तृच्: दविता · यत्: दव्यः · ण्यत्: दाव्यः · तव्य: दवितव्यः · अनीयर्: दवनीयः · क्त: दूनः · क्तवतु: दूनवान् · शानच्: दूयमानः · क्त्वा: दूत्वा · ल्यप्: प्रदूय · तुमुन्: दवितुम् · णमुल्: दावम् · क्तिन्: दूति · क्वसु: दुदूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दूनः | दून (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दू + क्त 📚 |
दूनः 📚 ➤ दुःख देना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: परितापे · पर्याय: सन्तापित, सन्तप्त, धूपित, धूपायित
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दून 📚 | दूने का भाव । मुहा॰—दूने की लेना या हाँकना = बहुत बढ़ चढ़कर बातें करना… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दून |
सन्तप्त (दुःखी) (३.१.१०१) — सन्तापित, सन्तप्त, धूपित, धूपायित |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड