॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उचकना, उठाना, फेंकना, डोलना, हिलना, झूला झुलाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: उत्क्षेपे
अंग्रेज़ी: to uproot, to remove, to throw, to shake, to move, to swing
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दोलकः | दोलकौ | दोलकाः |
| द्वितीया | दोलकम् | दोलकौ | दोलकान् |
| तृतीया | दोलकेन | दोलकाभ्याम् | दोलकैः |
| चतुर्थी | दोलकाय | दोलकाभ्याम् | दोलकेभ्यः |
| पञ्चमी | दोलकात् / दोलकाद् | दोलकाभ्याम् | दोलकेभ्यः |
| षष्ठी | दोलकस्य | दोलकयोः | दोलकानाम् |
| सप्तमी | दोलके | दोलकयोः | दोलकेषु |
| सम्बोधन | हे दोलक | हे दोलकौ | हे दोलकाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दोलयति | दोलयतः | दोलयन्ति |
| मध्यम | दोलयसि | दोलयथः | दोलयथ |
| उत्तम | दोलयामि | दोलयावः | दोलयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दोलयति · लट् (आत्मने.): दोलयते · लिट्: दोलयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): दोलयाञ्चक्रे · लुट्: दोलयिता · लुट् (आत्मने.): दोलयिता · लृट्: दोलयिष्यति · लृट् (आत्मने.): दोलयिष्यते · लोट्: दोलयतात् · लोट् (आत्मने.): दोलयताम् · लङ्: अदोलयत् · लङ् (आत्मने.): अदोलयत · विधिलिङ्: दोलयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): दोलयेत · आशीर्लिङ्: दोल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दोलयिषीष्ट · लुङ्: अदूदुलत् · लुङ् (आत्मने.): अदूदुलत · लृङ्: अदोलयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अदोलयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दोलन · ण्वुल्: दोलकः · तृच्: दोलयिता · यत्: दोल्यः · तव्य: दोलयितव्यः · अनीयर्: दोलनीयः · क्त: दोलितः · क्तवतु: दोलितवान् · शतृ: दोलयन् · स्य-शतृ: दोलयिष्यन् · शानच्: दोलयमानः · क्त्वा: दोलयित्वा · ल्यप्: प्रदोल्य · तुमुन्: दोलयितुम् · णमुल्: दोलम् · क्तिन्: दोल्ति · क्वसु: दोलयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दोलकः | दोलक (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दुल् + ण्वुल् 📚 |
दोलकः 📚 ➤ उचकना, उठाना, फेंकना, डोलना, हिलना, झूला झुलाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: उत्क्षेपे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दोलक 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड