॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दा | दे | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दे | दाः |
| तृतीया | दया | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दायै | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दायाः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दायाः | दयोः | दानाम् |
| सप्तमी | दायाम् | दयोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दे | हे दे | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: चलना, ढकना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: चलनसंवरणयोः · पर्याय: वृक्ष, महीरुह, शाखिन्, विटपिन्, पादप
अंग्रेज़ी: to go, to cover
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शालः | शालौ | शालाः |
| द्वितीया | शालम् | शालौ | शालान् |
| तृतीया | शालेन | शालाभ्याम् | शालैः |
| चतुर्थी | शालाय | शालाभ्याम् | शालेभ्यः |
| पञ्चमी | शालात् / शालाद् | शालाभ्याम् | शालेभ्यः |
| षष्ठी | शालस्य | शालयोः | शालानाम् |
| सप्तमी | शाले | शालयोः | शालेषु |
| सम्बोधन | हे शाल | हे शालौ | हे शालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | शलते | शलेते | शलन्ते |
| मध्यम | शलसे | शलेथे | शलध्वे |
| उत्तम | शले | शलावहे | शलामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): शलते · लिट् (आत्मने.): शेले · लुट् (आत्मने.): शलिता · लृट् (आत्मने.): शलिष्यते · लोट् (आत्मने.): शलताम् · लङ् (आत्मने.): अशलत · विधिलिङ् (आत्मने.): शलेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): शलिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अशलिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अशलिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शलन · ण्वुल्: शालकः · तृच्: शलिता · ण्यत्: शाल्यः · तव्य: शलितव्यः · अनीयर्: शलनीयः · क्त: शलितः · क्तवतु: शलितवान् · शानच्: शलमानः · क्त्वा: शलित्वा · ल्यप्: प्रशल्य · तुमुन्: शलितुम् · णमुल्: शालम् · घञ्: शालः · क्तिन्: शल्ति · क्वसु: शेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दा | दा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् | दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् |
| उशालाः | शाल (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + शल् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: शाल (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: उत् + शल् + घञ् |
दा 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
उशालाः 📚 ➤ चलना, ढकना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: चलनसंवरणयोः · पर्याय: वृक्ष, महीरुह, शाखिन्, विटपिन्, पादप
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| शाल 📚 | एक प्रकार का प्रसिद्ध वृक्ष । सखुआ । साखू । सालू । विशेष—यह हिमालय पर्… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| शाल |
मछलियों के भेद (१.१०.१९) — रोहित, मद्गुर, राजीव, शकुल, तिमि वृक्ष के नाम (२.४.५) — वृक्ष, महीरुह, शाखी, विटपी, पादप, तरु, अनोकह, कुट |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दोशाला | दा + उशालाः | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड