॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिलना, कांपना, क्षुब्ध होना
संस्कृत: पर्याय: यानमुख
व्युत्पत्ति: धू +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धूः | ध्वौ | ध्वः |
| द्वितीया | धूम् | ध्वौ | धूः |
| तृतीया | ध्वा | धूभ्याम् | धूभिः |
| चतुर्थी | ध्वै | धूभ्याम् | धूभ्यः |
| पञ्चमी | ध्वाः | धूभ्याम् | धूभ्यः |
| षष्ठी | ध्वाः | ध्वोः | धूनाम् |
| सप्तमी | ध्वाम् | ध्वोः | धूषु |
| सम्बोधन | हे धु | हे ध्वौ | हे ध्वः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: आधार, भंडार, आशय आदि
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धिः | धी | धयः |
| द्वितीया | धिम् | धी | धीन् |
| तृतीया | धिना | धिभ्याम् | धिभिः |
| चतुर्थी | धये | धिभ्याम् | धिभ्यः |
| पञ्चमी | धेः | धिभ्याम् | धिभ्यः |
| षष्ठी | धेः | ध्योः | धीनाम् |
| सप्तमी | धौ | ध्योः | धिषु |
| सम्बोधन | हे धे | हे धी | हे धयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: लेना, ग्रहण करना
संस्कृत: आदाने
अंग्रेज़ी: to accept, to obtain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अलात् / अलाद् | अलाताम् | अलान् / अलुः |
| मध्यम | अलाः | अलातम् | अलात |
| उत्तम | अलाम् | अलाव | अलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: लाति · लिट्: ललौ · लुट्: लाता · लृट्: लास्यति · लोट्: लातात् · लङ्: अलात् · विधिलिङ्: लायात् · आशीर्लिङ्: लायात् · लुङ्: अलासीत् · लृङ्: अलास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लान · ण्वुल्: लायकः · तृच्: लाता · यत्: लेयः · तव्य: लातव्यः · अनीयर्: लानीयः · क्त: लातः · क्तवतु: लातवान् · शतृ: लान् · स्य-शतृ: लास्यन् · क्त्वा: लात्वा · ल्यप्: प्रलाय · तुमुन्: लातुम् · णमुल्: लायम् · घञ्: लायः · क्तिन्: लाति · क्वसु: ललिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| धु | धू (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 |
| धे | धि (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: धा (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन | धा (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच् |
| ला | ला धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: ला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ली + अच् | ला (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ली + अच् |
धु 📚 ➤ हिलना, कांपना, क्षुब्ध होना
संस्कृत: पर्याय: यानमुख
धे 📚 ➤ आधार, भंडार, आशय आदि
ला 📚 ➤ लेना, ग्रहण करना
संस्कृत: आदाने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| धू 📚 | पु ^१ वि॰ स्थिर । अचल | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| धि 📚 | भांड़ार । आगार । विशेष— यह समास के अंत में प्रयुक्त होता है । जैसे, उद… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ल् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड