॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: घुटना
संस्कृत: ऊरुजङ्घयोः मध्यभागः, जानूरुसन्धिः · पर्याय: ऊरुपर्वन्, अष्टीवत्
व्युत्पत्ति: जन् + ञुण्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जानु | जानुनी | जानूनि |
| द्वितीया | जानु | जानुनी | जानूनि |
| तृतीया | जानुना | जानुभ्याम् | जानुभिः |
| चतुर्थी | जानुने / जानवे | जानुभ्याम् | जानुभ्यः |
| पञ्चमी | जानुनः / जानोः | जानुभ्याम् | जानुभ्यः |
| षष्ठी | जानुनः / जानोः | जानुनोः / जान्वोः | जानूनाम् |
| सप्तमी | जानुनि / जानौ | जानुनोः / जान्वोः | जानुषु |
| सम्बोधन | हे जानु / हे जानो | हे जानुनी | हे जानूनि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नत-जानु | समास: नत + जानु तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: जानु (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: जानु (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | जानु (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
नतजानु 📚नत 📚जानु ➤ नत (झुका हुआ, प्रणत, झुकने वाला, रुझान वाला) + जानु (घुटना)
संस्कृत: ऊरुजङ्घयोः मध्यभागः, जानूरुसन्धिः · पर्याय: ऊरुपर्वन्, अष्टीवत्
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नत |
टेढ़ा (३.१.७०) — अराल, वृजिन, जिह्म, ऊर्मिमत्, कुंचित, आविद्ध, कुटिल, भुग्न |
| जानु |
घुटना (२.६.७३) — ऊरुपर्व, अष्ठीवत् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड