॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्थिर होना, थमना, स्तब्ध होना, खड़ा होना
संस्कृत: स्थाने
अंग्रेज़ी: to stand firm, to stand, to be stunned
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | स्थलतात् / स्थलताद् / स्थलतु | स्थलताम् | स्थलन्तु |
| मध्यम | स्थल / स्थलतात् / स्थलताद् | स्थलतम् | स्थलत |
| उत्तम | स्थलानि | स्थलाव | स्थलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: स्थलति · लिट्: तस्थाल · लुट्: स्थलिता · लृट्: स्थलिष्यति · लोट्: स्थलतात् · लङ्: अस्थलत् · विधिलिङ्: स्थलेत् · आशीर्लिङ्: स्थल्यात् · लुङ्: अस्थालीत् · लृङ्: अस्थलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्थलन · ण्वुल्: स्थालकः · तृच्: स्थलिता · ण्यत्: स्थाल्यः · तव्य: स्थलितव्यः · अनीयर्: स्थलनीयः · क्त: स्थलितः · क्तवतु: स्थलितवान् · शतृ: स्थलन् · स्य-शतृ: स्थलिष्यन् · क्त्वा: स्थलित्वा · ल्यप्: प्रस्थल्य · तुमुन्: स्थलितुम् · णमुल्: स्थालम् · घञ्: स्थालः · क्तिन्: स्थल्ति · क्वसु: तस्थल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नभ-स्थल | समास: नभ + स्थल् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: स्थल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: स्थल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | स्थल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
नभस्थल 📚नभ 📚स्थल् ➤ नभ (अच् श्रावण मास) + स्थल् (स्थिर होना, थमना, स्तब्ध होना, खड़ा होना)
संस्कृत: स्थाने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नभ 📚 | पंच तत्व में से एक । आकाश । आसमान । पर्या॰—आकाश । गगन । ब्योम | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| स्थल् 📚 | (connected with √ 1. स्था) cl. 1. P. स्थलति, to stand firm, be firm, D… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड