॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
अंग्रेज़ी: besiding, inclining, Kathās.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नमयन् | नमयन्तौ | नमयन्तः |
| द्वितीया | नमयन्तम् | नमयन्तौ | नमयतः |
| तृतीया | नमयता | नमयद्भ्याम् | नमयद्भिः |
| चतुर्थी | नमयते | नमयद्भ्याम् | नमयद्भ्यः |
| पञ्चमी | नमयतः | नमयद्भ्याम् | नमयद्भ्यः |
| षष्ठी | नमयतः | नमयतोः | नमयताम् |
| सप्तमी | नमयति | नमयतोः | नमयत्सु |
| सम्बोधन | हे नमयन् | हे नमयन्तौ | हे नमयन्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नमति | नमतः | नमन्ति |
| मध्यम | नमसि | नमथः | नमथ |
| उत्तम | नमामि | नमावः | नमामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नमति · लिट्: ननाम · लुट्: नन्ता · लृट्: नंस्यति · लोट्: नमतात् · लङ्: अनमत् · विधिलिङ्: नमेत् · आशीर्लिङ्: नम्यात् · लुङ्: अनंसीत् · लृङ्: अनंस्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नमन · ण्वुल्: नामकः · तृच्: नन्ता · यत्: नम्यः · तव्य: नन्तव्यः · अनीयर्: नमनीयः · क्त: नतः · क्तवतु: नतवान् · शतृ: नमन् · स्य-शतृ: नंस्यन् · क्त्वा: नत्वा · ल्यप्: प्रणत्य · तुमुन्: नन्तुम् · णमुल्: नामम् · घञ्: नामः · क्तिन्: नति · क्वसु: नेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नमयन् | नमयत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नम् + णिच्+शतृ 📚 अन्य सम्भावना: नमयत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: नम् + णिच्+शतृ | नम् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
नमयन् 📚 ➤ नमस्कार करना, वंदन करना, सम्मान देना, नमना, शब्द करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नमयत् 📚 | mf(न्ती)n. bending, inclining, Kathās | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड