॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बोलना
संस्कृत: भाषायाम्
अंग्रेज़ी: to speak, to talk
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नलतात् / नलताद् / नलतु / नालयतात् / नालयताद् / नालयतु | नलताम् / नालयताम् | नलन्तु / नालयन्तु |
| मध्यम | नल / नलतात् / नलताद् / नालय / नालयतात् / नालयताद् | नलतम् / नालयतम् | नलत / नालयत |
| उत्तम | नलानि / नालयानि | नलाव / नालयाव | नलाम / नालयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नलति · लट् (आत्मने.): नालयते · लिट्: ननाल · लिट् (आत्मने.): नालयाञ्चक्रे · लुट्: नलिता · लुट् (आत्मने.): नालयिता · लृट्: नलिष्यति · लृट् (आत्मने.): नालयिष्यते · लोट्: नलतात् · लोट् (आत्मने.): नालयताम् · लङ्: अनलत् · लङ् (आत्मने.): अनालयत · विधिलिङ्: नलेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): नालयेत · आशीर्लिङ्: नल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): नालयिषीष्ट · लुङ्: अनालीत् · लुङ् (आत्मने.): अनीनलत · लृङ्: अनलिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अनालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नलन · ण्वुल्: नालकः · तृच्: नलिता · यत्: नाल्यः · ण्यत्: नाल्यः · तव्य: नलितव्यः · अनीयर्: नलनीयः · क्त: नलितः · क्तवतु: नलितवान् · शतृ: नलन् · स्य-शतृ: नलिष्यन् · शानच्: नालयमानः · क्त्वा: नलित्वा · ल्यप्: प्रनल्य · तुमुन्: नलितुम् · णमुल्: नालम् · घञ्: नालः · क्तिन्: नल्ति · क्वसु: नेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नल | नल् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: नल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | नल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
नल 📚 ➤ बोलना
संस्कृत: भाषायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नल् 📚 | cl. 1. P. to smell or to bind, Dhātup. xx, 8 (confusion of गन्धे and ब… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड