🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:31:37 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

नल् (नलँ)

चुरादिगण · उभयपदी · धातुपाठ 10.0333
धात्वर्थ: भाषायाम् — बोलना (to speak, to talk)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनलति / नालयतिनलतः / नालयतःनलन्ति / नालयन्ति
मध्यमनलसि / नालयसिनलथः / नालयथःनलथ / नालयथ
उत्तमनलामि / नालयामिनलावः / नालयावःनलामः / नालयामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनलतात् / नलताद् / नलतु / नालयतात् / नालयताद् / नालयतुनलताम् / नालयताम्नलन्तु / नालयन्तु
मध्यमनल / नलतात् / नलताद् / नालय / नालयतात् / नालयताद्नलतम् / नालयतम्नलत / नालयत
उत्तमनलानि / नालयानिनलाव / नालयावनलाम / नालयाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअनलत् / अनलद् / अनालयत् / अनालयद्अनलताम् / अनालयताम्अनलन् / अनालयन्
मध्यमअनलः / अनालयःअनलतम् / अनालयतम्अनलत / अनालयत
उत्तमअनलम् / अनालयम्अनलाव / अनालयावअनलाम / अनालयाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनलेत् / नलेद् / नालयेत् / नालयेद्नलेताम् / नालयेताम्नलेयुः / नालयेयुः
मध्यमनलेः / नालयेःनलेतम् / नालयेतम्नलेत / नालयेत
उत्तमनलेयम् / नालयेयम्नलेव / नालयेवनलेम / नालयेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनलिष्यति / नालयिष्यतिनलिष्यतः / नालयिष्यतःनलिष्यन्ति / नालयिष्यन्ति
मध्यमनलिष्यसि / नालयिष्यसिनलिष्यथः / नालयिष्यथःनलिष्यथ / नालयिष्यथ
उत्तमनलिष्यामि / नालयिष्यामिनलिष्यावः / नालयिष्यावःनलिष्यामः / नालयिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनलिता / नालयितानलितारौ / नालयितारौनलितारः / नालयितारः
मध्यमनलितासि / नालयितासिनलितास्थः / नालयितास्थःनलितास्थ / नालयितास्थ
उत्तमनलितास्मि / नालयितास्मिनलितास्वः / नालयितास्वःनलितास्मः / नालयितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमननाल / नालयाञ्चकार / नालयामास / नालयाम्बभूवनालयाञ्चक्रतुः / नालयामासतुः / नालयाम्बभूवतुः / नेलतुःनालयाञ्चक्रुः / नालयामासुः / नालयाम्बभूवुः / नेलुः
मध्यमनालयाञ्चकर्थ / नालयामासिथ / नालयाम्बभूविथ / नेलिथनालयाञ्चक्रथुः / नालयामासथुः / नालयाम्बभूवथुः / नेलथुःनालयाञ्चक्र / नालयामास / नालयाम्बभूव / नेल
उत्तमननल / ननाल / नालयाञ्चकर / नालयाञ्चकार / नालयामास / नालयाम्बभूवनालयाञ्चकृव / नालयामासिव / नालयाम्बभूविव / नेलिवनालयाञ्चकृम / नालयामासिम / नालयाम्बभूविम / नेलिम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअनालीत् / अनालीद् / अनीनलत् / अनीनलद्अनालिष्टाम् / अनीनलताम्अनालिषुः / अनीनलन्
मध्यमअनालीः / अनीनलःअनालिष्टम् / अनीनलतम्अनालिष्ट / अनीनलत
उत्तमअनालिषम् / अनीनलम्अनालिष्व / अनीनलावअनालिष्म / अनीनलाम

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमनल्यात् / नल्याद् / नाल्यात् / नाल्याद्नल्यास्ताम् / नाल्यास्ताम्नल्यासुः / नाल्यासुः
मध्यमनल्याः / नाल्याःनल्यास्तम् / नाल्यास्तम्नल्यास्त / नाल्यास्त
उत्तमनल्यासम् / नाल्यासम्नल्यास्व / नाल्यास्वनल्यास्म / नाल्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअनलिष्यत् / अनलिष्यद् / अनालयिष्यत् / अनालयिष्यद्अनलिष्यताम् / अनालयिष्यताम्अनलिष्यन् / अनालयिष्यन्
मध्यमअनलिष्यः / अनालयिष्यःअनलिष्यतम् / अनालयिष्यतम्अनलिष्यत / अनालयिष्यत
उत्तमअनलिष्यम् / अनालयिष्यम्अनलिष्याव / अनालयिष्यावअनलिष्याम / अनालयिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें